Real life, ένθετο της εφημερίδας Real News, 12/10/2014, σελ. 8-9

Τζίμης Πανούσης

«Στο τέλος νικάνε πάντα οι καλοί και θα νικήσουμε»

«Δεν είναι εφησυχασμένος ο κόσμος, είναι στα κάγκελα. Το πράγμα έχει φτάσει στο απροχώρητο και θέλει εκ θεμελίων ξερίζωμα. Αν δεν ξεφορτωθούμε τα κομματόσκυλα είμαστε χαμένοι»

Στη ΧΡΥΣΑ ΚΑΚΙΩΡΗ

Αντικομφορμιστής και ευφυής κωμικός, ο Τζίμης Πανούσης υπήρξε πάντα ανατόμος της πολιτικής. Ο χειμαρρώδης μονόλογός του, με χαρακτηριστικά άλλοτε την αθυροστομία του και άλλοτε μια κρυμμένη ευαισθησία, συμπυκνώνει με καυστικότητα τις πάγιες λανθάνουσες πρακτικές και εξαπολύει κριτική στο σύστημα, τις παραδόσεις και τις προκαταλήψεις. Αντικρίζοντας την πανέξυπνη, ζαβολιάρικη φάτσα του ξέρεις πως είναι ξανά εδώ έτοιμος να αναστατώσει συνειδήσεις, σε μια παράσταση που μοιάζει με το ντιβάνι του Έλληνα που σκέπτεται.

Σε λίγες ημέρες ξεκινά η νέα σας παράσταση «Το χωρατόριο σε ρε μίζερο». Πού εστιάζετε φέτος;
Φέτος, έχει διαμορφωθεί ο χώρος σε φυλακές Γκουαντάναμο, όπου κρεμάω τους πολιτικούς αυτούς που κυβέρνησαν και μας βάλανε σ’ αυτόν τον υπαρκτό σουρεαλισμό που ζούμε και τον απολαμβάνουμε και χαιρόμαστε γιατί μας δίνει και ψωμί και δουλειά. Πολλές φορές, βέβαια, μου παίρνουν και τη δουλειά, γιατί είναι πολύ πιο μπροστά από μένα. Δηλαδή, το εκπρόσωπος τάφου Παναγιωταρέα δεν μπορούσα να το έχω σκεφτεί εγώ... Θέλω να δει ο κόσμος ότι αν δεν κρεμάσουμε τους πολιτικούς, το σόου είναι σόου, αλλά στην πράξη είμαστε σε ένα αδιέξοδο, σε μια κομματική χούντα που τη λέω εγώ, και αναφέρομαι σε όλα τα κόμματα ανεξαιρέτως και κυρίως τα αριστερά κόμματα που έχουν τη μεγαλύτερη ευθύνη - στον ΣΥΡΙΖΑ, στο ΚΚΕ, στη ΔΗΜΑΡ, στους αριστεριτζήδες. Θέλω να ξεχωρίσω το ΚΚΕ που είναι οι Ιεχωβάδες του Περισσού, που ’χουν πάρει κάποιες σφραγίδες και είναι εκτός τόπου και χρόνου. Σουρεαλιστικά με καλύπτουν, αλλά πολιτικά και ιδεολογικά είναι ένα πράγμα μόνο για installation. Δηλαδή, όλος ο Περισσός είναι ένα installation, ένα πράγμα αλλούτερο, το κοιτάς και νομίζεις ότι θ’ αρχίσουν να πέφτουν απ’ τα παράθυρα τα μουστάκια του Στάλιν. Αυτοί τουλάχιστον είναι ξεκάθαροι, όπως η Χρυσή Αυγή ξέρεις πως είναι φασίστες... Το χειρότερο είναι το λεγόμενο ΚΚΕ Εσωτερικού, το οποίο τώρα είναι ΣΥΡΙΖΑ, γενικά το βαθύ κράτος, οι κρατικοί λειτουργοί που κινούν τα νήματα και χαράσσουν πολιτική είναι πάντα της Ανανεωτικής λεγόμενης Αριστεράς. Αυτούς όλους τους περιμένει η κρεμάλα, γιατί αλλιώς δεν μπορούμε να ζήσουμε. Αυτό που πρέπει να καταλάβουμε είναι ότι κυβερνάει και η αντιπολίτευση. Δεν είναι μόνο ο Σαμαράς και ο Βενιζέλος που είναι τα χειρότερα γουρούνια που μας τύχανε ποτέ, κυβερνάνε και αυτοί. Γιατί όταν έχεις εκλογικό νόμο που δίνει 50 έδρες μπόνους σαν τηλεπαιχνίδι και συμμετέχεις σ’ αυτό είσαι υπόλογος. Ένας αριστερός ενσυνείδητος άνθρωπος δεν συμμετέχει. Σηκώνεσαι, φεύγεις, καταγγέλλεις τους δωσίλογους και τα μνημόνια, βγαίνεις έξω από τη Βουλή, καλείς τον λαό, αγωνιστικά, να μην πληρώνει φόρους, να μην πληρώνει χαράτσια, να μην πληρώνει όλα αυτά που μας έχουν γονατίσει. Αυτή θα ήταν η στάση ενός πραγματικού αριστερού.

Εκφράζετε την ανάγκη για ριζοσπαστικές αλλαγές, αλλά δεν είναι περίεργο που δεν βλέπετε γύρω σας διάθεση αντίδρασης ή σημάδια επαναστατικότητας;
Θα επαναστατήσουμε, αλλά τους χρόνους, το timing του λαού δεν μπορεί να το προβλέψει κανένας. Και δεν μπορούμε να περιμένουμε πολύ εγωιστικώς στη δικιά μας ζωούλα που κρατά 70-80 χρόνια να γίνουν όλες οι κοσμοϊστορικές αλλαγές, να βγει καινούργιος Χατζιδάκις, καινούργιος Τσιτσάνης. Δεν γίνονται αυτά, θέλει χρόνο. Αυτό είναι απρόσμενο, ξαφνικά, αύριο εκεί που καθόμαστε μπορεί να γίνει μια μαθητική διαδήλωση και να ξεκινήσει το μπάχαλο. Θα γίνει ούτως ή άλλως, δεν πάει το πράγμα παραπέρα, είμαστε στον πάτο. Δεν είναι εφησυχασμένος ο κόσμος, είναι στα κάγκελα, με τη διαφορά, πρώτον, ότι είναι όλα αυτά τα κόμματα, οι αριστεριτζήδες που είναι πυροσβέστες σε οτιδήποτε πάει να ξεφύγει και το καπελώνουν και το φέρνουν στα μέτρα τους. Ελέγχουν τα πράγματα σε όλους τους τομείς. Ο γιος μου τώρα στο πανεπιστήμιο για να πάρει βιβλία έπρεπε να γραφτεί σε μια οργάνωση. Το παιδί δεν ήθελε να γραφτεί και δεν πήρε βιβλία, εντάξει, τι να κάνουμε; Είναι ένα πράγμα που θέλει εκ θεμελίων ξερίζωμα, το πράγμα έχει φτάσει στο απροχώρητο, είναι σπαρμένοι παντού από τα πανεπιστήμια, την τοπική αυτοδιοίκηση. Τα κατώτατα στελέχη, τα κατακάθια του ιζήματος, είναι εκεί. Δεν είναι πολλοί βέβαια, τους έχω υπολογίσει είναι γύρω στους 200.000 που ζούνε, τρέφονται, διορίζονται. Δεν είναι μόνο του κρατικού μηχανισμού, αλλά και των κομμάτων, τους οποίους τους πληρώνουμε. Εμείς αναλογικά για κάθε ψήφο πληρώνουμε 12 ευρώ και οι Γερμανοί πληρώνουν 1 επιχορήγηση κρατική, είμαστε πολύ large, τους πληρώνουμε ακριβά. Γιατί μόνοι τους τα ψηφίζουνε, μόνοι τους τα αποφασίζουνε, η Δικαιοσύνη είναι τυφλή, κουλή, ανάπηρη, γιατί διορίζεται και αυτή και ελέγχεται υπερκομματικά, οπότε πρέπει να το γκρεμίσουμε αυτό το οικοδόμημα.

Από πού θα μπορούσε να ξεκινήσει;
Στην Αργεντινή, όταν άρχισε ο κόσμος να αντιστέκεται σε αυτή την κατάσταση που περνάμε τώρα, έναν όρο βάλανε οι άνθρωποι στα εργοστάσια, στα πανεπιστήμια: Ότι στις συνελεύσεις μας δεν θα συμμετέχουν κομματικά στελέχη. Αν δεν ξεφορτωθούμε τα κομματόσκυλα είμαστε χαμένοι. Γιατί παίζουν ένα παιχνίδι επιβίωσης. Ελέγχουν τα μέσα μαζικής εξημέρωσης, όταν λες από το πρωί έως το βράδυ ότι αν μπούμε στη δραχμή θα πεθάνουμε, αυτός είναι ένας τρόμος καθημερινός. Λέμε ότι είναι χαζοί όσοι απαρτίζουν τον κρατικό μηχανισμό. Όχι, την κάνουν τη δουλειά τους πάρα πολύ καλά, είναι δωσίλογοι, έχουν υπογράψει μνημόνιο που λέει ότι θα δίνουμε λόγο. Το βλέπεις και στις ομάδες καταστολής, μόλις είναι να γίνει μια καταστολή δουλεύει το κράτος τέλεια, μόλις είναι να γίνει κάτι άλλο δεν δουλεύει. Είναι όλα μελετημένα, καταστροφή παιδείας, ανάπτυξη της πορνείας μας το ’πε ξεκάθαρα τώρα και η τρόικα, προωθήστε τον τομέα της πορνείας, το ’χουν κάνει σ’ όλες τις τριτοκοσμικές χώρες στην Ταϊλάνδη βγάζουν τα παιδιά τους στο πεζοδρόμιο, αν βγεις στην παραλιακή είναι κορίτσια, φοιτήτριες που κάνουν πεζοδρόμιο. Θα φτάσουμε σε σημεία τραγικά. Θα ξεσηκωθούμε τελικά, γιατί -όπως γίνεται και στο σινεμά- στο τέλος νικάνε πάντα οι καλοί και θα νικήσουμε.

Από την υπόλοιπη επικαιρότητα τι σχολιάζετε στην παράσταση;
Έχω Αμφίπολη, έχω τα πραγματικά ευρήματα, τα κτερίσματα, αποκαλύπτω ποιανού είναι ο τάφος και τι ήταν η Αμφίπολη. Ήταν σαν να λέμε σήμερα μια χρηματιστηριακή Μύκονος, το λέει και μόνη της η λέξη, το λέω και στη μάνα μου στο πρόγραμμα, η οποία έχει εξιταριστεί με το θέμα ως μεγάλη γυναίκα... Της λέω, hello μαμά, Αμφίπολης γκέι σίτι, λούγκρα τάουν... Έχω την εκπρόσωπο τάφου, γι’ αυτό σου λέω είναι Ελλαδάρα, εκεί που πάει να σε ρίξει κάτι, βγαίνει η εκπρόσωπος τάφου. Δεν έχει ξαναγίνει αυτό, τους βγάζω το καπέλο.

Το live είναι σαφώς από το δυνατό σας σημείο, ωστόσο έχετε μια εκπληκτική φωνή. Αισθάνεστε ότι της έχετε δώσει τη σημασία που της αναλογεί;
Στον Χατζιδάκι άρεσε πάρα πολύ η φωνή μου και έχουμε κάνει μαζί και έναν δίσκο, ο οποίος θα βγει κάποια στιγμή. Έχω βάλει στίχους και έχω τραγουδήσει το «Χαμόγελο της Τζοκόντα», αλλά αρρώστησε μετά και δεν βγήκε. Επειδή είμαι η μετενσάρκωση του Λεονάρντο ντα Βίντσι κάνω πολλά πράγματα. Ελπίζω να τα κάνω καλά.

Απολαμβάνετε πιο πολύ τα live;
Είναι και θέμα επιβίωσης, γιατί αυτές τις παπαριές περί ταλέντων δεν τις πιστεύω, εντάξει το ταλέντο πρέπει να υπάρχει, αλλά όπως πρέπει να υπάρχει και στον τσαγκάρη και στον δημοσιογράφο και στον γιατρό. Αλλά πιστεύω ότι η τέχνη βγαίνει μόνο όταν προσπαθείς να επιβιώσεις, όταν ζεις απ’ αυτό. Όπως είχε δουλειά ο Τσιτσάνης, ο Βαμβακάρης, αυτοί είναι καλλιτέχνες για μένα. Και θα μείνουν κλασικοί στον χρόνο. Εγώ ζω από τη δουλειά μου, όποιος δεν ζει από τη δουλειά του δεν είναι καλλιτέχνης. Τώρα που έχουν πεθάνει οι δισκογραφικές γράφω μεν αλλά δεν τα ολοκληρώνω, τα πετάω... Η τέχνη δεν θέλει θυσίες, οι θυσίες θέλουν τέχνη.

Υπάρχει πολύ interaction με τον κόσμο. Σας επηρεάζει;
Απόλυτα. Στην ουσία, σκηνοθέτης της παράστασης είναι το κοινό. Είναι πολύ δύσκολη δουλειά και εγώ περνάω όχι πόνους γέννας όταν την ετοιμάζω, από το άγχος μου νομίζω ότι θα πεθάνω, αυτό το άγχος για την υγεία είναι πολύ άσχημο. Σου δίνει πολλά, σου παίρνει πολλά. Σε αποζημιώνει η αγάπη τού κόσμου. Στο σπίτι, επειδή είμαι κλειστός και δεν βγαίνω, είμαι ένας οικογενειάρχης με τη γυναίκα μου, το παιδί μου, είμαι πολύ «συντηρητικός».

Πολύ κανονικός;
Ναι, με διάφορες παρά φύσιν ταρζανιές, αλλά δεν έχει σχέση με αυτό που βλέπουμε πάνω στη σκηνή, ούτε εγώ δεν το αναγνωρίζω μερικές φορές. Τρομάζω και με τα τραγούδια μου που ακούω και όταν βλέπω τον εαυτό μου. Αλλά αν και δύσκολη δουλειά σε αποζημιώνει όταν την κάνεις με συνέπεια - και ο κόσμος το καταλαβαίνει, δεν είναι ηλίθιος. Αυτό που υποτιμάνε τον κόσμο ότι ο άλλος θα πει δύο μαλ... και θα βγάλει γέλιο δεν είναι έτσι. Γι’ αυτό και δεν υπάρχουν όρια στη σάτιρα, τα όρια τα βάζει το κοινό που έρχεται να πληρώσει να σε ακούσει, δεν μπορεί να ακούσει αηδίες. Αν του αρέσει θα κάτσει, αν δεν του αρέσει θα φύγει και εσύ δεν θα δουλέψεις. Δεν χρειάζονται ούτε δικαστήρια που ταλαιπωρούμαι, έχω πάνω από 100 δικαστήρια... Αθωώνομαι βέβαια, έχω λευκό ποινικό μητρώο, είναι τρομερό. Κι έχω δικαστεί για κακουργήματα, περιύβριση Αρχής, άσεμνα, προσβολή θρησκείας, κράτους, συμβόλων, αλλά αθωώνομαι γιατί δεν μπορεί ξαφνικά να πάμε σε άλλη ήπειρο. Είμαστε στην Ευρώπη, δεν γίνεται να βγαίνουν οι παπάδες να κόβουν τα τσουτσούνια απ’ τα αγάλματα, το κάνανε μια φορά, τελειώσαμε. Εγώ από μικρό παιδί δεν διαχώριζα, δεν έβλεπα διαφορά μεταξύ των χέρι, πού..., μου..., κώλος ή αυτί. Τα θεωρούσα τα ίδια. Γι’ αυτό και τα βάζω και στα τραγούδια μου. Έτσι γεννήθηκα, αυτά που λέω δεν τα θεωρώ κακές λέξεις.

Η σάτιρα δεν μπορεί να αποφύγει τους ακραίους χαρακτηρισμούς, ωστόσο αρκετοί σας προσάπτουν ομοφοβικά αισθήματα, κάποιοι άλλοι σας βρίσκουν λίγο μισογύνη...
Ναι, όλα αυτά. Εγώ βέβαια το διαχωρίζω, δεν έχει να κάνει με τη σεξουαλική κατεύθυνση και με το τι κάνει ο άλλος στο κρεβάτι του. Το θέμα είναι ότι ο πούστης, από το αρχαίο περσικό «πουστ», είναι το χαλάκι του βασιλιά, εκεί που καθόταν ο βασιλιάς, το κωλόπανο της εξουσίας, αυτός που γλείφει την εξουσία. Δεν έχει να κάνει με το σεξουαλικό, έχει να κάνει με το αδερφίστικο. Υπάρχουν ομοφυλόφιλοι και πούστηδες, ο πούστης είναι πούστης κοινωνικά. Σίγουρα αυτό που κάνω έχει πολλές αντιδράσεις, γι’ αυτό και αυτοσαρκάζομαι. Γι’ αυτό στο πρόγραμμα κρεμάω τους πολιτικούς, κρεμάω και εμένα, γιατί και εγώ μια μορφή εξουσίας είμαι. Αν υπάρχει αγάπη, υπάρχει και μίσος, όσο πολύ σε αγαπάνε, άλλο τόσο σε μισούνε.

Ο Νταλάρας θα έχει θέση και σ’ αυτό το πρόγραμμα;
Όχι, ένα πτώμα δεν το κλοτσάς, τα ’χει πληρώσει αυτά που έκανε και θα τα πληρώσει ακόμη, δεν έχει νόημα πια. Δεν ασχολήθηκα προσωπικά με τον ίδιο, αυτό είναι το λάθος. Όταν κάνεις σάτιρα, δεν έχει να κάνει με τα πρόσωπα, έχει να κάνει με την υποκρισία. Και όλοι εμείς βλέπαμε αυτά τα αίσχη που γίνονταν με τις φιλανθρωπίες και δεν μιλάγαμε. Στην Αμερική το λένε τόσα λεφτά θα πάρω, τόσα θα πάνε εκεί στο φιλανθρωπικό τάδε για φορολογικούς λόγους κ.λπ. Εδώ σου λέει δωρεάν, αφιλοκερδώς και μετά του βρήκανε 96 σπίτια και τον κυνηγάει το ΣΔΟΕ. Αφιλοκερδώς πώς γίνεται αυτό; Εγώ δουλεύω με εισιτήριο, αφιλοκερδώς δεν έχω παίξει ποτέ -μόνο για κρατούμενους-, βγάζω χρήματα γιατί δουλεύω με ποσοστά, αλλά δεν μπορώ να έχω αυτά τα σπίτια. Πώς βγαίνουν αυτά τα χρήματα, γιατί από τους δίσκους δεν βγαίνει τίποτα. Αλλά όταν χοντραίνει το παιχνίδι, λες τραγουδάω για την Κύπρο και τα έσοδα θα πάνε στους πρόσφυγες, όμως τελικά τα έξοδα πατσίζουν με τα έσοδα... Είναι τραγικό. Οπότε, για μένα έχει τελειώσει, αλλά δεν έχει τελειώσει η ουσία του πράγματος, δηλαδή οι νταλαρείς και οι φαρισαίοι που έχουν πάρει τόσα χρήματα από το υπουργείο Πολιτισμού ή ο Βενιζέλος με τις εκδηλώσεις για τα προολυμπιακά, να τα επιστρέψουν. Αλλά επειδή πληρώνονται και οι δημοσιογράφοι σταματάει το πράγμα εκεί...

Πώς διασκεδάζετε;
Διασκεδάζω παραδοσιακά, με φίλους, πολύ με την μπέμπα μου, είναι 5 χρόνων.

Πώς είστε ως μπαμπάς;
Τώρα εγώ έχω πάρει 50 χρόνια παράτα... Με την κόρη μου είμαστε πολύ αγαπημένοι, ίσως την πείσω να βγει και στο πρόγραμμα, να δούμε... Δεν δέχεται γιατί είναι καλλιτέχνις. Κάνει τρομερά πράγματα μόνη της και όταν της λέω έλα να το κάνουμε να το δούνε και οι φίλοι δεν το κάνει. Όπως δεν το έκανα και εγώ μικρός...

Η έννοια της υστεροφημίας σάς αφορά;
Όχι, εγώ έχω πεθάνει 3-4 φορές και παρ’ όλα αυτά μυαλό δεν βάζω, ενώ βλέπω άλλους που παθαίνουν κάτι πιο ελαφρύ και αλλάζει η ζωή τους. Εμένα δεν με αγγίζουν αυτά. Από την άλλη, όμως, όταν κάνεις ένα παιδί είσαι αθάνατος. Δηλαδή εγώ κάθομαι και σκέφτομαι όταν στεναχωριέμαι τα εγγόνια της Φωτεινής. Είμαι 500 χρόνια μπροστά...

Λύνουν και το υπαρξιακό τα παιδιά;
Η σχέση του ζευγαριού το λύνει το υπαρξιακό, η αγάπη, όταν υπάρχει. Εγώ ό,τι και να ’χω με πλημμυρίζει μια χαρά όταν σκεφτώ τη γυναίκα μου, τα παιδιά μου, την γκόμενά μου. Απλώς πρέπει να υπάρχει αγάπη, γιατί εκεί είναι ο Θεός. Σε έναν κοινό οργασμό συναντάς πραγματικά τον Θεό. Έχει δυνατότητες ο άνθρωπος πάρα πολλές να ευτυχήσει και πρέπει να υπάρχει αγάπη, αυτή που προσπαθούν να καταργήσουν με την πορνεία. Όλο το κόλπο βασίζεται σε έναν φαλλοκρατισμό και σε έναν βαθύ μισογυνισμό. Γι’ αυτό και εγώ βγαίνω πολλές φορές και ίσως φαίνεται ότι πειράζω τους ομοφυλόφιλους και τις φεμινίστριες. Η ουσία είναι ότι όλος ο κόσμος στηρίζεται στην καταπίεση. Γι’ αυτό εγώ λέω γυναίκες καυλωμένες ποτέ νικημένες, τη γυναικεία καύλα είναι που πάνε να τη σβήσουνε. Πώς θα γα...ει ο χοντρός, ο ανίκανος, ο κομπλεξικός; Μόνο με λεφτά. Απ’ το να ταλαιπωρείς έναν άνθρωπο, καλύτερα να αυνανιστείς, να είσαι και ήσυχος.