Έργα & Ημέρες – Ο Κόσμος του Επενδυτή, 12/03/2005, σελ. 12–13

Συνήγορος του μητρο-Πολίτη

Η νύχτα ευνοεί τις συγκεντρώσεις, και μάλιστα αυτές με ανατρεπτικό χαρακτήρα, και οι τελευταίες εξελίξεις στον πολιτικό και εκκλησιαστικό στίβο ευνοούν τη σάτιρα, ειδικά από τους έμπειρους και άφοβους του είδους. Γι’ αυτό, η επιστροφή του Τζίμη Πανούση στις ζωντανές εμφανίσεις δεν μπορούσε παρά να σηκώσει την Αθήνα στο πόδι, ενώ οι Άγαμοι Θύται πραγματοποιούν μια επιτυχημένη «Επιστροφή του γυρισμού», με το ιδιότυπο βαλκανικό καμπαρέ τους στον «Ζυγό».

Του Νίκου Ράλλη

Ακόμα κι αν το ελληνικό τσίρκο του Τζίμη Πανούση έχει τον δυσοίωνο τίτλο «OLA SKATA», και ο νέος χώρος που το στεγάζει έχει ονομαστεί «Luna Dark», η συγκέντρωση των οπαδών του (επειδή περί οπαδών πρόκειται), που κάθε βράδυ περιμένουν να τον απολαύσουν επί σκηνής, αποπνέει ένα αίσθημα υγείας. Νέα παιδιά σε μεγάλο βαθμό, με μακριά μαλλιά, μαντίλια και πέτσινα μπουφάν, συναντιούνται με άλλες καλοήθεις ομάδες της αθηναϊκής νύχτας, παρέες από πολλά ζευγάρια, κάποιους περίεργους, λίγους υποψιασμένους του life style και φυσικά δεκάδες βαμμένους πανουσικούς, σημερινούς 50άρηδες, που τον ακούν και τον βλέπουν από τα τέλη του ’70, όταν εμφανιζόταν σε χώρους των 40 και των 50 ατόμων. Το «Luna Dark» καμία ομοιότητα δεν παρουσιάζει με τους χώρους εκείνης της εποχής. Είναι ένα τυπικό νυχτερινό κέντρο της Αθήνας, σε ένα επίπεδο, με πολλά τραπέζια, ευτυχώς χωρίς το στρίμωγμα που αντιμετωπίζουμε σχεδόν παντού.

Ο κόσμος παίρνει τη θέση του στα τραπέζια, και, πριν αρχίσει το πρόγραμμα, παραγγέλνει τα ποτά του, αλλά -ας μου επιτραπεί η αυθαίρετη κρίση- χωρίς αυτήν την αναιδή άνεση των θαμώνων του «Rex» ή του «Fever». Ο κόσμος εδώ δεν είναι ο τυπικός κόσμος του σκυλάδικου, όπως και ο καλλιτέχνης δεν είναι ο διασκεδαστής που «ξεπουλάει» μπουκάλια ουίσκι. Πώς θα μπορούσε κανείς να παρεξηγήσει πού βρίσκεται, όταν πάνω στα τραπέζια είναι τοποθετημένο ένα ρολό χαρτί υγείας με ένα τριαντάφυλλο στη μέση;

Η αίσθηση είναι συναυλιακή, με κάτι από τηλεοπτική εκπομπή, αφού το πρόγραμμα περιλαμβάνει και αρκετά βίντεο, με το ζωντανό σχολιασμό του Πανούση. Ένα πράγμα είναι σίγουρο: οι τηλεοπτικοί σατιριστές, όπως ο Λαζόπουλος, μπορεί να αντιμετωπίζουν την οργή και τα εξώδικα όσων θεωρούν εαυτούς υπεράνω σάτιρας, όμως, στο σύμπαν του «Luna Dark» η ευθιξία και οι αναστολές δεν έχουν καμία θέση.

Όλοι όσοι βρισκόμαστε εδώ, γνωρίζουμε ότι ανά πάσα στιγμή κινδυνεύουμε να βρεθούμε στον προβολέα και το στόχαστρο της αθυρόστομης σάτιρας του Τζιμάκου. Και αυτό (πώς να το πούμε;) μας ερεθίζει.

Μπέμπα Μπλανς

Από τη στιγμή που ανεβαίνει στην πίστα, ο Πανούσης σαρκάζει πρώτα από όλα τον εαυτό του, για να απαλλάξει όλους εμάς από τη σοβαροφάνεια, αλλά και για να αποφορτίσει τους δικούς του ώμους από τις προσδοκίες και τον καθαγιασμό, που ενδεχομένως του επιφυλάσσουν οι φανατικοί του. Αφού πραγματοποιήσει μια πρώτη είσοδο στη σκηνή ως «σεβασμιότατος Μπέμπα Μπλανς» και μας δώσει τις ευλογίες του (και το στίγμα των φετινών εμφανίσεων), επιστρέφει με τραγούδι και έπειτα χαιρετάει τον κόσμο. «Μετά από ένα βαρύ έμφραγμα και ένα ελαφρύ εγκεφαλικό επιστρέφω. Έχω μεγάλο ρεπερτόριο ακόμα: σκλήρυνση κατά πλάκας, καρκίνο, AIDS...» Έτσι είναι ο Πανούσης, σκέφτομαι, σκληρός με τον εαυτό του, ώστε να μπορεί να είναι σκληρός και με τους άλλους. Όμως, αμέσως μετά, ο Τζίμης τραγουδάει μαζί με τον εαυτό του σε video wall και του υπόσχεται ότι μαζί θα περάσουν το υπόλοιπο της ζωής τους.

Η στιγμή είναι συγκινητική και απροσδόκητη, δείχνει τη μοναξιά του καλλιτέχνη μέσα στο μυαλό του.

Κάγκελα παντού

Σιγά όμως μήπως γινόταν μελό ο Πανούσης.... Στη συνέχεια του προγράμματος γίνεται πύραυλος και εναλλάσσει τα τραγούδια του («Φάτε τους», «Κάγκελα παντού», «Άντε γαμήσου εργατιά» κ.λπ., φέτος πιο καλοπαιγμένα απ’ ό,τι εδώ και καιρό) με βέλη προς όλες τις κατευθύνσεις: τον Νταλάρα, το ΠΑΣΟΚ και τη Νέα Δημοκρατία, (φυσικά) τους παπάδες, τη φιλανθρωπία των καλλιτεχνών, τους εκδότες και τις εφημερίδες.

Βρίσκεται στη σκηνή για 3½ ώρες, με ένα διάλειμμα πέντε λεπτών και επιδεικνύει αντοχή αθλητή. Μιμήσεις, μεταμορφώσεις, απαγγελία ποιημάτων, παλιά και νέα νούμερα και τραγούδια, σάτιρα όχι των αδύναμων και των ασήμαντων (όπως κάνουν στην τηλεόραση), αλλά των ισχυρών από όλους τους χώρους.

Με το μπλουζάκι του, ασπροκόκκινο με την επιγραφή OLA SKATA, ή άλλοτε με μία κάπα γεμάτη λουλούδια και μία κιθάρα-ομφαλοδέτη πάνω, και το κολάν -σήμα κατατεθέν του-, ο Πανούσης είναι ένα πλάσμα αλλόκοσμο, βγαλμένο από ένα σύμπαν σεξ, αγάπης, ισότητας και δίκαιων διεκδικήσεων.

Όπως έκρινε και ένας κύριος από τους «παλιούς» του Πανούση που καθόταν δίπλα μου, «ο Τζίμης μας έρχεται μονοκούκι από τον Αριστοφάνη».

«Με τους παπάδες κάνουμε την ίδια δουλειά. Αυτοί φοράνε ράσο, εγώ, πιο τολμηρός, φοράω κολάν. Εκείνοι διαχειρίζονται το μεταφυσικό, εγώ το παρά φύσιν.»

«Η μόνη μονή που δεν εμπλέκεται σε σκάνδαλα είναι η Μονή Ταρίφα.»

Ατάκες μακράς διαρκείας...

• «Την έμπνευση για τη φετινή παράσταση την άντλησα από τον εργολάβο-νταβατζή. Αυτός κάνει το αρχαιότερο επάγγελμα. Γιατί και την πουτάνα κάποιος την έσπρωξε να βγει...»
• «(Μετά από ένα σχόλιο για τη σχέση του Πύρρου Δήμα με τον Αντώνη Ρέμο) Αναρωτιέστε κυρία μου... Ούτε τους ολυμπιονίκες δεν θα αφήσει ήσυχους; Ούτε τους ολυμπιονίκες! Τα πάντα σατιρεί.»
• «Τι να πω για τον Καραμανλή; Σπούδασε στη Βοστώνη, αλλά ούτε αγγλικά δεν ξέρει... Ήταν συνέχεια εδώ για τις πρεμιέρες της Βίσση. Τώρα το επιτελείο του μαθαίνει Μάλαμα.»
• «Υπάρχει ο Ρέμος και υπάρχει και ο “Σαν Ρέμο”. Φέτος μάλιστα παίζουν και μαζί.»
• «Ο Χριστόδουλος είναι ο Νταλάρας της ορθοδοξίας.»
• «Ο Χατζηνικολάου είναι ο συνήγορος του (μητρο)πολίτη.»
• «Το “Πατρίς, θρησκεία, οικογένεια” παραμένει. Μόνο που τελευταία το μεσαίο έχει διογκωθεί λίγο. Είναι ερεθισμένο, πώς να το πω; Δεξιά και αριστερά του, έχει την πατρίδα και την οικογένεια που το συνοδεύουν, σαν αρχίδια.»
• «Πιστεύω εις έναν φαλλόν, σαν τέρας τετρακέφαλο, ποιητήν ουρανού και γης, ορατών τε πάντων και αοράτων.»

Χειρόγραφη λεζάντα στο δημοσίευμα: «Το “OLA SKATA” σαν τίτλος μάς προέκυψε ως αποτέλεσμα του παλιότερου “Δεν μας χέζεις, ρε Νταλάρα;”. Ε, μας άκουσε και το έπραξε.»