ΤΑ ΝΕΑ, 18/06/1990, σ. 26–27
Τζίμης Πανούσης
Το έργο... είναι πατάτα
Συνέντευξη στη Μαρία Μαρκούλη
ΗΤΑΝ μια ζεστή βραδιά του Ιουνίου. Έξω μαίνονταν οι πυρκαγιές, αλυχτούσαν τα σκυλιά, ούρλιαζαν τα φρένα, η άσφαλτος έκαιγε απ’ το λιοπύρι της ημέρας, το νέφος είχε κρυφτεί πίσω από την πλάτη της νύχτας και η στάθμη του νερού στην Υλίκη είχε πέσει ακόμη πιο χαμηλά. Εμείς, μέσα, κάτω από άπλετο φως νέον και από την επήρεια των ποδοσφαιρικών περιγραφών της διπλανής πόρτας επιχειρούσαμε να απαντήσουμε σε ερωτήματα που απασχολούν τον τόπο αυτό, αλλά και άλλους τόπους, θέτοντας πιεστικές ερωτήσεις στον γνωστό τραγουδοποιό και γνωστό επίσης για τα... μυστικά που κατέχει, Τζίμη Πανούση.
ΕΚΕΙΝΟΣ από την πλευρά του δέχεται να αποκαλύψει τα μη-σχέδιά του, να διηγηθεί τα όνειρα που έκανε από έφηβος, να διαλύσει φήμες, να συνθέσει σενάρια, να δώσει σαφείς οδηγίες προς Αθηναίους πολίτες, για το πώς θα αντιμετωπίσουν τη λειψυδρία και τον καύσωνα.
ΔΕΧΕΤΑΙ ακόμη και να εξηγήσει γιατί απέτυχε παταγωδώς στις προβλέψεις του για τις τελευταίες εκλογές, και πώς βρέθηκε στην υπηρεσία του σατανά! Αυτό, όμως, που αρνήθηκε να αποκαλύψει, επικαλούμενος λόγους... σοβαρούς, ήταν ποιος θα πάρει το Παγκόσμιο Κύπελλο στην Ιταλία, αν και –όπως μας είπε– φυσικά, γνωρίζει πολύ καλά το αποτέλεσμα του τελικού, ακόμη και το ποιος διαιτητής θα σφυρίξει στον αγώνα. Κι ενώ η νύχτα είχε κυλήσει, κι η τηλεόραση της διπλανής πόρτας έδειχνε μαύρα - μεσάνυχτα ο Τζίμης Πανούσης εκμυστηρεύτηκε ακόμη και το φόβο του: το στήσιμο αυτής της συνέντευξης, τη σελιδοποίηση και τις φωτογραφίες της. Ποιος ξέρει, μπορεί οι φόβοι του να βγήκαν αληθινοί, μπορεί ακόμη και να ανησύχησε αδίκως.
ΓΙΑ να σκορπιστούν, ωστόσο, οι φόβοι, οι φήμες όπως τα φύλλα με τον αέρα, για να φωτιστεί κατά τι περισσότερο η πολυσυζητημένη προσωπικότητα του Τζιμάκου, παραθέτουμε μία προς μία τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις, έτσι όπως συναντήθηκαν το ζεστό εκείνο βράδυ του Ιουνίου, την ώρα που άρχιζε το ματς.
Καθώς έφτασε το θέρος και έπιασαν οι πρώτες ζέστες, θα μας αποκαλύψετε τι σχεδιάζετε για τους επόμενους καυτούς μήνες, ή το εάν θα πάτε διακοπές, κατά το έθιμο;
«Δεν σχεδιάζω ποτέ τίποτε. Αυτά που μου έρχονται, προσπαθώ με χίλια ζόρια να τα βάλω σε μία σειρά και σχεδόν πάντα τα καταφέρνω την τελευταία στιγμή, όπως και οι περισσότεροι Έλληνες, φαντάζομαι. Διακοπές δεν πάω, γιατί δεν δουλεύω με την κλασική έννοια του όρου. Έχω τους δικούς μου όρους και οι τυχόν διακοπές αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ιδιόρρυθμης εργασίας μου».
Ωστόσο, αυτόν τον καιρό, ζείτε –όπως και εκατομμύρια άλλες ψυχές σε τούτο τον κόσμο– κάτω απ’ τους ρυθμούς του Μουντιάλ. Πόσο έχει επηρεάσει εσάς, αλλά και πόσο, πιστεύετε, έχει επηρεάσει την πολιτική ζωή του τόπου;
«Εμένα, προσωπικά, σχεδόν καθόλου, αν και θα επιθυμούσα να με επηρεάσει πολύ. Τα μαζικά θεάματα με συγκινούν και πάντα προετοιμάζομαι να τους δοθώ ψυχή και σώμα, αλλά, όταν αρχίζουν, σκυλοβαριέμαι! Ένα Μουντιάλ με τις κοινοβουλευτικές ομάδες να αγωνίζονται ξεβράκωτες θα ήταν περισσότερο του γούστου μου. Οι συνάδελφοί μου πολιτικοί είναι χοντρόπετσοι. Φταίει το επάγγελμα, νομίζω. Και τον Μαραντόνα τραβεστί να δουν, θα σκέφτονται πώς μπορούν να το εκμεταλλευτούν μικροπολιτικά. Όποιος ανακατεύεται με τα καλαμπόκια, τον τρώνε οι Αθανασόπουλοι!».
Το Μουντιάλ
Έχουμε μπει ήδη στο ποδοσφαιρικό κλίμα των ημερών και σ’ αυτό το σημείο, θα διακινδυνεύσουμε μια πρόγνωση:
Κύριε Πανούση, έχετε κάποια προγνωστικά για το Παγκόσμιο Κύπελλο;
«Γνωρίζω ακριβώς όλα τα αποτελέσματα του Μουντιάλ, γιατί ψωνίζω από το ίδιο ψιλικατζίδικο με την αρραβωνιαστικιά του Κιάππε. Δεν θα ήθελα, όμως, να τα αποκαλύψω, μήπως πέσει η ακροαματικότητα, λιγοστέψουν οι διαφημίσεις και μεγαλώσει το έλλειμμα της κρατικής τηλεόρασης. Ως ψαγμένος τηλεθεατής οφείλω να συγκρατήσω την επέλαση της χυδαίας ιδιωτικής τηλεόρασης. Ζήτω τα κρατικά κανάλια κι ας είναι και ΕΤ2».
Ποια γνώμη έχετε για τους διαιτητές, μια και ήδη ακούστηκαν παράπονα γι’ αυτούς στους αγώνες της Ιταλίας;
«Τη χειρότερη! Αν είναι θέαμα να πάρεις 500 εκατομμύρια σαν τον Γρίβα, αξίζει τον κόπο, αλλά να σε χλευάζουν και να σε βρίζουν χιλιάδες θεατές για μερικά ψωροχιλιάρικα της ΦΙΦΑ, είναι ανόητο. Πλησιάζει ο καιρός όμως, που θα απαλλαγούμε από τη μάστιγα των ανθρώπων με τα μαύρα... Θα παίξουμε την μπάλα που ξέρουμε, με απλούστερους κανόνες και χωρίς οφσάιντ, όπως στις αλάνες των παιδικών μας χρόνων».
Πόσο πιστεύετε έχει επηρεάσει το Μουντιάλ την προσέλευση του κόσμου στα θέατρα, στους κινηματογράφους, στα λαϊκά μαγαζιά;
«Όσοι έχουν φροντίσει να βάλουν τηλεόραση σε περίοπτη θέση στο μαγαζί τους, δεν έχουν να φοβηθούν τίποτε!».
Το περιβάλλον
Ο κ. Τζίμης Πανούσης, ως γνωστόν, έχει ασχοληθεί επισταμένως και με άλλα σοβαρότερα θέματα που απασχολούν την ελληνική ζωή, τους Έλληνες, και αυτή εδώ τη συνέντευξη. Και με την ευκαιρία ζητάμε να μάθουμε πόσο τον απασχολεί το οικολογικό πρόβλημα:
«Με απασχολεί και το αντιμετωπίζω πατροπαράδοτα, με πρόχειρες πατέντες: Πώς θα μαζέψω πετρέλαιο από τη θάλασσα, άζωτο από την Πατησίων, στάχτη από τα δάση μας και πολύτιμο φιλότιμο από τις εσχατιές της πατρίδας. Όσο για την τρύπα του όζοντος με συγκινεί μόνο σεξουαλικά!».
Νομίζετε ότι η λειψυδρία μπορεί να επηρεάσει τους καλλιτέχνες;
«Καμία απολύτως επίπτωση! Και στις καλές εποχές με τις πλούσιες βροχοπτώσεις, οι καλλιτέχνες ήταν μόνιμα στη δίψα. Η τέχνη εγκυμονεί κυπρίνους! Σπάνε τα νερά της έμπνευσης και ξαμολιούνται τα βατραχάκια της κοινωνικής καταξίωσης. Η επιτυχία σου καταβροχθίζει τα συκώτια, το αίμα γίνεται νερό και τα τηλεοπτικά κανάλια αρδεύονται. Δύσκολοι καιροί για ίντριγκες».
Μήπως, βοηθώντας κι εσείς από την πλευρά σας, θα μπορούσατε να προτείνετε κάποια μέτρα για τις πυρκαγιές; Δεν θα ’πρεπε και οι καλλιτέχνες να ευαισθητοποιήσουν το κοινό τους, πριν γίνουν όλα στάχτη;
«Από αρχαιοτάτων χρόνων το βασικό χόμπι των Ελλήνων ήταν να καίνε τα λιγοστά δάση της χώρας. Το χώμα, τα βράχια και τη θάλασσα τη γουστάρουμε. Με τα δέντρα ανέκαθεν δεν τα πηγαίναμε καλά. Και οι καλλιτέχνες δεν ξεφεύγουν απ’ τον κανόνα. Νέρωνες ζεις, εσύ μας οδηγείς!».
Η κομπίνα
Αν σας γινόταν η πρόταση να πάρετε μέρος σε μια φιλανθρωπική συναυλία, πώς θα αντιδρούσατε;
«Θα έψαχνα να βρω την κομπίνα που κρύβεται από πίσω και θα τους εκβίαζα εφ’ όρου ζωής. Κάτι πρέπει να σκαρφιστούμε, εμείς οι Έλληνες, για να τη βγάλουμε καθαρή στην κολλημένη Ευρώπη, που μας ξημερώνει».
Δεδομένου ότι πολλές φορές οι συμβουλές σας έπιασαν τόπο, έχετε, ίσως και τώρα κάποιες οδηγίες προς συμπολίτες σε περίπτωση καύσωνα;
«Όλος ο δημοσιογραφικός κόσμος αρέσκεται στην κινδυνολογία. Αυξήσεις, φωτιές, καύσωνες, όσο είναι πρωθυπουργός ο Μητσοτάκης δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτε! Σε λίγο θα αναγκαστούμε να εγκαταλείψουμε τη χώρα προς τα βόρεια κι εκεί δεν θα υπάρχει πρόβλημα ζέστης. Αλλά θα αναγκαστούμε να παίζουμε με τις γκόμενες εκτός έδρας. Συνηθισμένα τα φρικιά απ’ τα χιόνια».
Πάντως, κ. Πανούση, είναι αλήθεια πως μας έχετε συνηθίσει σε πετυχημένες προβλέψεις, με μια... μικρή εξαίρεση όμως: Τις προβλέψεις των τελευταίων εκλογών, όπου αποτύχατε παταγωδώς. Τι εξήγηση δίνετε σ’ αυτό;
«Ήμουν στην υπηρεσία του σατανά χωρίς να το ξέρω! Η τελευταία μου αποτυχία με ταρακούνησε και ψάχνω για την όαση της θείας χάριτος. Τώρα και θείος να ’ναι, δεν θα φέρω αντίρρηση. Χάρη να ’ναι κι ό,τι να ’ναι».
Από πού αντλείτε την έμπνευσή σας κ. Πανούση;
«Την αντλώ από το πηγάδι του Άδη, για τον απλό λόγο ότι χάνει αίμα!».
Εμπνεύσεις
Μήπως εμπνέεστε και από κάποια πρόσωπα;
«Μόνο πεθαμένα! Οι νεκροφιλικές μου φαντασιώσεις με οδηγούν αξιοπρεπώς στη βασιλεία του αντεργκράουντ. Τη δόξα πολλοί εμίσησαν, το χώμα ουδείς».
Με ποιον συνάδελφό σας «καλλιτέχνη ή πολιτικό», θα δεχόσασταν να συνεργαστείτε;
«Με δύο συναδέλφους ονειρεύομαι συνεργασία. Με τον μακαρίτη Ιωσήφ Στάλιν και τον μέγιστο των τραγουδοποιών, Γιώργο Ζαμπέτα. Με τον πρώτο, γιατί με ερεθίζουν οι εφιάλτες και με τον δεύτερο, γιατί είναι μάγκας και καραμπουζουκλής, ενώ απαραίτητη προϋπόθεση, βέβαια, θα είναι να καταφέρω να συνεργαστώ πρώτα με τον εαυτό μου».
Εάν ένα τραγούδι σας εκπροσωπούσε την Ελλάδα στο εξωτερικό, τι θα έλεγε;
«Θα διάλεγα ένα απλό λαϊκό κουπλέ, με αράπηδες μουσικούς να το συνοδεύουν. Θα μπορούσε να ξεκινάει κάπως έτσι:
Σαν φεγγαράκι θα σου δείχνω μόνο φάτσα Δεν θα γυρίσω την πλευρά τη σκοτεινή Γιατί δεν είναι το κορμάκι μου ταράτσα Να μου απλώνεις της μαμάς σου το σχοινί».
Οι φήμες για την κρίση του ελληνικού τραγουδιού, σας βρίσκουν σύμφωνο;
«Οι φήμες είναι σαν τα σκυλιά. Πρέπει να διασταυρώνονται. Διαφωνώ κάθετα! Και ανάσκελα να με ξαπλώσουνε και να με τεντώνουν δεν πρόκειται να μου αποσπάσουν ομολογία περί κρίσεως στο τραγούδι. Η κρίση είναι στην κρίση των κριτικών».
Το μέλλον
Κατόπιν αυτών, λοιπόν, αισιοδοξείτε για τα χρόνια που έρχονται;
«Τα χρόνια εδώ ήτανε. Δεν πρόκειται ούτε να φύγουν, ούτε να έρθουν. Είναι ακίνητα και εμείς πηγαινοερχόμαστε. Το μέλλον είναι ζοφερό και ζουμερό».
Πάντως το ’92 είναι κοντά. Εσείς, σας έχει «ακουμπήσει» και –αν ναι– τι αισθανθήκατε;
«Μ’ έχει ακουμπήσει όσο ακούμπησε κι ο Δρασογιάννης τη 17 Νοέμβρη. Αισθάνθηκα μια αηδία, μια αναγούλα και μια τάση προς έμετο... Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Φάγαμε 400 χρόνια στη μάπα την οθωμανική αυτοκρατορία, άντε να φάμε κι άλλα 40 την ευρωπαϊκή, δεν πρόκειται να ιδρώσει το πετσί μας. Η καραγκιοζένια καμπούρα μας χωράει τον πόνο του κόσμου ολόκληρου».
Οι νέες ιδέες, οι παλιοί μας σύμμαχοι, οι φίλοι και οι εχθροί από το παρελθόν, τα νέα τζάκια, οι νέοι αριστεροί, τα νέα οικονομικά μέτρα, η απόλυση... νομίζετε ότι διαμορφώνουν ένα καινούργιο σκηνικό και ποιος, πιστεύετε, είναι ο νέος σας ρόλος;
«Δεν πρόκειται να αλλάξω ρόλο, γιατί είναι πολύ συγκεκριμένα αυτά που μπορώ να κάνω. Θα με φωνάζουν πάλι για τις επικίνδυνες σκηνές και η φιλοτιμία μου θα με αναγκάσει να μην αρνηθώ».
Το άσχημο είναι ότι το νέο έργο είναι πατάτα, μαιμουδίζει το Χόλιγουντ, γλείφει τους Αμερικάνους παραγωγούς, και η υπόθεση είναι Άρλεκιν. Η χαροκαμένη Ντόρα παντρεύεται τον πεζοναύτη των ονείρων της και του δίνει για προίκα την Κρήτη και την υπόλοιπη Κύπρο. Ο ψηλός βασιλιάς ταξιδεύει για να ξεχάσει και οι ιθαγενείς κουμπάροι μαζεύουν γύφτες και καθρεφτάκια ευρωπαϊκά.
Το ραδιόφωνο
Θα ήταν χρήσιμο να μας λέγατε, ποιες εντυπώσεις έχετε κρατήσει από τη δίχρονη θητεία σας στο ραδιόφωνο;
«Επειδή δεν πήγα φαντάρος, υποχρεώθηκα σε εναλλακτική θητεία στα ερτζιανά. Έτσι, και φράγκα έβγαλα και απωθημένα και την ψυχούλα μου εξέθεσα στα αδηφάγα αυτιά των αδίστακτων ακροατών. Δεν έχω παράπονο και θα το ξανακάνω».
Το παιχνίδι, με το τηλεχοντρόλ, είναι –καθώς έχει ειπωθεί– το καινούργιο εθνικό μας σπορ. Παίζετε κι εσείς αυτό το παιχνίδι και ποιες είναι οι εμπειρίες σας;
«Τελειώνω γρήγορα. Δεν προλαβαίνω να εισχωρήσω στους δορυφορικούς κόλπους και το τηλεχοντρόλ μου μαραζώνει και πέφτει. Δεν αποπειρώμαι όμως. Επιμένω και βελτιώνομαι σιγά σιγά. Κάλλιο βίντεο και στο χέρι, παρά ζάπινγκ και καρτέρι».
Αν γυριζόταν μια ταινία με θέμα τη ζωή σας, ποιον θα διαλέγατε για πρωταγωνιστή;
«Ήδη έχω αρχίσει γυρίσματα με πρωταγωνιστή τον γιο μου τον Άρη. Τέλος Ιουνίου θα γεννηθεί και από τον Αύγουστο τον στρώνω στη δουλειά! Ο επικρατέστερος τίτλος της ταινίας είναι: “Το Κολλητήρι και ο Καραγκιόζης”».
Ενδιαφέρον θα ήταν να μας πείτε για εκείνη την... τρύπα στη σημαία στο εξώφυλλο του δίσκου σας «Δουλειές του Κεφαλιού». Θα μπαλωθεί, ή θα συνεχίσει να χάσκει;
«Δυστυχώς πρόκειται για φωτογραφικό τρικ. Είναι δύσκολο να οργανώσεις τον άμαχο πληθυσμό. Χαμογελάει για λίγο μέχρι να ξαναβυθιστεί στο τηλεοπτικό του φέρετρο. Αυτά τα χαμόγελα ψαρεύουμε εμείς οι πονεμένοι. Χαμογελομαζώχτες με το αζημίωτο».
Και τώρα, μεταξύ μας, Τζιμάκο... τι φοβάσαι περισσότερο;
«Το στήσιμο, τη σελιδοποίηση και τις φωτογραφίες αυτής της συνέντευξης».