Ταχυδρόμος, 03/05/1990

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Δόκτωρ Τζίμης εναντίον μίστερ Πανούση

Της ΕΛΕΝΗΣ ΖΙΩΓΑ     Φωτ: ΤΑΣΟΣ ΒΡΕΤΤΟΣ

Παράλληλα με το οικονομικό δράμα της φυλής, ο Τζίμης Πανούσης περνά αυτόν τον καιρό το προσωπικό του δράμα... Αφορμή για να αποκαλυφθεί στάθηκε το ραντεβού μας για μια συνέντευξη, οπότε και γίναμε κοινωνοί, ο Τάσος ο Βρεττός κι εγώ, μιας εντελώς απροσδόκητης κατάστασης που μας έκανε πραγματικά να νιώσουμε άβολα, αφού η ιδιότητά μας μάς ανάγκαζε να την καταγράψουμε... Σαν σε μια παραλλαγή του «Ντόκτορ Τζέκυλ και Μίστερ Χάυντ», πετύχαμε τον δημοφιλή καλλιτέχνη την ώρα μιας ασύλληπτης σε ένταση πάλης με τους άλλους δύο εαυτούς του, τον έναν του βάρδου της ανθυποκουλτούρας, του λαϊκού, αλλά «ψαγμένου» και τον άλλον, του ριζοσπάστη της αναρχικής σκέψης, του επαγγελματία της αμφισβήτησης... Κατά διαστήματα ο Τζίμης Πανούσης ανερχόταν και προσπαθούσε με τα γνωστά του μεταμοντέρνα σουρεαλιστικά επιχειρήματα να ανατρέψει την εικόνα που είχαν δημιουργήσει οι άλλες δύο εκφάνσεις της προσωπικότητάς του... Δεν ήθελε όμως πολύ για να χαθεί και πάλι στο στρόβιλο της κρίσης και του αγώνα των δύο Πανούσηδων του υποσυνειδήτου του, ποιος θα πάρει την ρεβάνς για να επιβληθεί στον τρίτο, τον πραγματικό... Πέρασε διάφορες φάσεις. Του εφημεριδοβόλεϋ, του εθνικού κλαρίνου, της τριπλής μωπίας... Τη μαρτυρία μας την έχετε στα χέρια σας. Δύο συνεντεύξεις από τις δυο κρυφές υποστάσεις του Τζιμάκου... Ύστερα, εξουθενωμένος, λιποθύμησε και ο γιατρός διέγνωσε ένα είδος ψύχωσης, «εκλογοφιλία νεβρόζα» νομίζω την είπε...

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ

«ΕΙΜΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΗΣ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ»

Ο Τζίμης Πανούσης είναι το κλασικό παράδειγμα του καλλιτέχνη που, χωρίς να προδώσει τις καταβολές του, παραμένοντας κατά βάθος ένα αγνό λαϊκό παλικάρι, άπλωσε τα φτερά του για να εξερευνήσει τις δαιδαλώδεις περιοχές της σκέψης και της διανόησης... «Παιδί του λαού» της σύγχρονης Ελλάδας έχει χαρακτηριστεί από τον Τύπο, φαίνεται ωστόσο να μην εφησυχάζει στις δάφνες του. Αντίθετα, δίνει την εντύπωση ότι βρίσκεται σε κατάσταση διαρκούς εγρήγορσης και συνεχούς αναζήτησης... «Εγώ είμαι ψαγμένος», θα δηλώσει στην εθιμοτυπική, οφ δε ρέκορντ, συνομιλία που είχαμε μαζί του στο χωλ της βίλας του, στη Βαρυμπόμπη, πριν περάσουμε στο σαλόνι... Και μετά περάσαμε στο σαλόνι:

1. Στην επαγγελματική σας διαδρομή διακρίνει κανείς ευανάγνωστα τα σημάδια της ευγενούς άμιλλας. Δεν σας πικάρει το γεγονός ότι «ανταγωνιστές» σας στον καλλιτεχνικό χώρο κατέκτησαν την ορχήστρα της Επιδαύρου, ενώ εσείς όχι; Ένα πρόχειρο παράδειγμα είναι η συμμετοχή της κυρίας Βουγιουκλάκη και στα φετινά Επιδαύρια. Οι δικές σας φιλοδοξίες προσανατολίζονται άραγε προς τα εκεί!

«Πριν σας απαντήσω θα ήθελα να ευχαριστήσω όλον τον κόσμο, που η αγάπη του με έκανε σταρ και ιδιαίτερα το αναρχικό κίνημα της χώρας και τους απανταχού αγαναχτισμένους, για τα ερεθίσματα που μου προσφέρουν στο χτίσιμο της καριέρας μου. Εγώ, όπως γνωρίζουν οι θαυμαστές μου, δίνω μεγάλο βάρος στη φυσική μου κατάσταση. Αποφεύγω τα άμυλα όσο ευγενή και αν είναι και την κυρία Βουγιουκλάκη που αναφέρετε την τιμώ και τη θαυμάζω για το πείσμα και το τσαγανό που διαθέτει. Όσο για την Επίδαυρο δεν θα είχα αντίρρηση να δουλέψω, αν και θα προτιμούσα κάτι πιο μοντέρνο».

2. Όλ’ αυτά τα χρόνια υιοθετείτε το «προφίλ» του σύγχρονου ερωτικού συμβόλου. Θα θέλατε να σκιαγραφήσετε τη φυσιογνωμία του «σεξ σύμπολ» του 2000;

«Επειδή πρόκειται για σοβαρό οικογενειακό περιοδικό και μας διαβάζουν και παιδιά, θα προτιμούσα να μην απαντήσω στην ερώτησή σας...».

3. Η επικαιρότητα είναι μια ασφαλής πηγή της έμπνευσής σας. Πώς σας επηρεάζουν τα τελευταία πολιτικά γεγονότα;

«Είμαι τραγουδιστής του έρωτα και της επανάστασης. Τα πολιτικά γεγονότα, τόσο της Ελλάδας όσο και τα παγκόσμια, με αφήνουν αδιάφορο. Με την τέχνη μου υπηρετώ πανανθρώπινες αξίες, όπως είναι η αγάπη, το μάρκετινγκ, τα παιδάκια της Αφρικής, η ελευθερία του πόνου και η μητρική ασφυξία, όχι όμως στο βαθμό που απασχολεί το συνάδελφο Καζαντζίδη».

4. Χωρίς να επιχειρώ να σας κολακεύσω θα έλεγα ότι στην ελληνική πραγματικότητα παίζετε το ρόλο του σύγχρονου κοινωνικού λειτουργού, που εισβάλλει από τα Media και τη δισκογραφία στηλιτεύοντας τα κακώς κείμενα, νοικοκυρεύοντας θα έλεγα με εποικοδομητικά και καλοπροαίρετα σχόλια. Απ’ αυτή σας τη θέση θα επιθυμούσαμε την ευγενή κριτική σας σχετικά με την πολιτική κατάσταση στη χώρα μας τον τελευταίο καιρό.

«Είμαι βαθύτατα αηδιασμένος, με το συμπάθειο, από την αδιαφορία των Ελλήνων πολιτικών για την οικολογική καταστροφή του πλανήτη. Όσο ερεθιστική και να φαντάζει από πάνω μας η τρύπα του όζοντος, κάποιος χριστιανός θα πρέπει να φροντίσει να τη βουλώσει. Δεν θα ήθελα να αναφερθώ σε συγκεκριμένους πολιτικούς, για να μη δυσαρεστήσω τους οπαδούς τους, που μπορεί να είναι και πελάτες μου. Πάντως τον Καραμανλή τον σιχαίνομαι...».

5. Όσο περνούν τα χρόνια φαίνεται ότι η εξωτερική εμφάνιση, το λεγόμενο «λουκ» του ατόμου, παίζει όλο και μεγαλύτερο ρόλο στην πραγματοποίηση των φιλοδοξιών του... Το δικό σας το «λουκ» τι επαγγέλλεται και πού επιδιώκετε να σας οδηγήσει;

«Θα με οδηγήσει στον τάφο, όπως όλους αργά ή γρήγορα. Λόγω της δουλειάς μου είμαι υποχρεωμένος να ακολουθώ το κοπάδι, έστω και εκ του μακρόθεν. Οι εξωτερικές μεταμφιέσεις, που καθρεφτίζουν όμως και τον ψυχικό μου κόσμο, είναι αλλεπάλληλες και ποικίλες. Αντάρτης, εραστής, κονφερασιέ, φιλάνθρωπος - ρόκερ, οικογενειάρχης, φουστανολάγνος κ.λπ. Θέλω να τονίσω όμως ότι το “λουκ” είναι μεγάλο λούκι και ως εκ τούτου στενάχωρο».

6. Το Πάσχα ήρθε και πέρασε. Οι Έλληνες όμως το γλεντάμε... Ο καθένας με τον τρόπο του, αναλόγως της κατηγορίας στην οποία εντασσόμαστε κοινωνικά (γιάπις, φρικιά, ροκαμπιλάδες, κυριλέδες κ.λπ.). Περιγράψτε μας ένα πασχαλινό γλέντι που σας αντιπροσωπεύει...

«Πολύ ευχαρίστως! Αυτή τη μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης εγώ θα την έβλεπα από την ποδοσφαιρική της πλευρά. Τα μυαλά στα κάγκελα να ξεραίνονται στον ήλιο του αποτυχημένου σοσιαλισμού, πλήθη δημοσιογράφων να σουβλίζουν ποδοσφαιριστές και καλλιτέχνες, Τούρκοι να τσουγκρίζουν αυγά από κυπριακά κοτέτσια και τη Μιμή Ντενίση χωρίς τον άντρα της να πίνει “ματωμένες Μαρίες” με χούλιγκανς εξημερωμένους μπροστά στα ατέλειωτα ποδάρια της. Δεν θα ήθελα καθόλου φανατικούς και πολιτικούς, γιατί μου προξενούν αλλεργία και καταδικάζουν το πατροπαράδοτο γλέντι σε τηλεοπτική μπαλαφάρα».

7. Δεδομένου ότι Ελλάς και πολιτισμός είναι έννοιες συνώνυμες, τι έχει κατά τη γνώμη σας να προσφέρει η σύγχρονη Ελλάδα στην πολιτισμική ταυτότητα της ανθρωπότητας;

«Η Ελλάδα είναι το καρμπυρατέρ της παγκόσμιας μηχανής. Είναι κάτι σαν το φίλτρο του γαλλικού καφέ. Μην ξεχνάτε ότι εμείς ανακαλύψαμε τον φραπέ. Είμαστε πρωτοπόρος λαός, αλλά λίγο μουρόχαβλοι. Έχουμε αναπάντεχες εξάρσεις με μεγάλες περιόδους δουλοπρέπειας. Είμαι αισιόδοξος. Ο ρόλος της Ελλάδας στον παγκόσμιο πολιτισμό είναι αυτός του κασκαντέρ, του ειδικευμένου κομπάρσου, δηλαδή, που αναλαμβάνει να καθαρίσει στις επικίνδυνες σκηνές. Είναι και το ζώδιο της χώρας μας τέτοιο, που την αναγκάζει να ηγείται σταυροφοριών ή σφυροδρεπανιών, ανάλογα, για τη διευθέτηση του παγκόσμιου στάτους κβο».

8. Οι καλλιτέχνες δεν υπολείπεστε σε πολιτικές φιλοδοξίες. Πολλούς από σας συναντάμε στα βουλευτικά έδρανα... Εσείς διακατέχεστε άραγε από ανάλογα σύνδρομα; Ποια η στάση σας απέναντι στο φαινόμενο;

«Το σύνδρομο που με διακατέχει, εξ όσων γνωρίζω, είναι αυτό της τηλεοπτικής στέρησης και σε μικρότερο βαθμό το σύνδρομο της Κίνας. Ανησυχώ, δηλαδή, ενδόμυχα, μην ξυπνήσω κάνα πρωί και από το παράθυρό μου, αντί τη λεωφόρο Κηφισίας αντικρύσω την πλατεία Τιεν Αν Μεν πνιγμένη στο αίμα. Η τηλεοπτική στέρηση είναι αυτή που προξενεί πολιτικές φιλοδοξίες. Η αγοραία ενασχόληση με τα κοινά γίνεται για τα μάτια του κόσμου και δεν το έχω και τόση ανάγκη ως καλλιτέχνης. Όταν δεν απολαμβάνω τηλεοπτικής κάλυψης των σαλτιμπαγκισμών μου καταφεύγω σε υποκατάστατα. Τρέχω και δίνω παράσταση μπροστά στη θυροτηλεόραση. Πάντως, δίπλα στην Ανουσάκη και τον Ανδριανόπουλο δεν θα καθόμουνα ούτε αλυσοδεμένος».

9. Αν δεν ήσασταν ο Τζίμης Πανούσης τι θα θέλατε να είστε;

«Πολλά θα ήθελα να ήμουνα! Πρόχειρα σου αναφέρω τα κάτωθι, με σειρά προτεραιότητας:

1. Μία τυχαία πιτυρίδα στο εφηβαίο της Σαπφούς.
2. Μια σταγόνα στον ωκεανό.
3. Ένας ψύλλος στον κόρφο μαραθωνομάχου.
4. Τόνος αρχαίας λέξης σε κονσέρβα.
5. Θυρίδα λογαριασμού σκανδαλιάρη σοσιαλιστή και, τέλος, για να μη σας κουράσω, το χάπι του φινάλε στο Χόλυγουντ».

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: ΓΙΑ ΛΙΓΟΥΣ

ΤΟ ΣΕΞ ΚΑΙ Η ΒΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΟΥΣΙΑ

Ο Τζίμης Πανούσης έχει μια μοναδική ικανότητα να μεταμορφώνει και τις πιο απλές και καθημερινές στιγμές του σε επανάσταση. Κάθε του κίνηση, κάθε του λέξη είναι μια γροθιά στο στομάχι του κατεστημένου... Πίσω από τις φαινομενικά περίπλοκες έννοιες που οικοδομεί η σκέψη του, πίσω από την εκτυφλωτική εικονοπλαστική του ικανότητα, κρύβεται το μεγαλείο μιας απλής αλήθειας, που ίσως πολλοί από εμάς να έχουμε καταχωνιάσει στην αποθήκη της συνείδησής μας, ή στο πορτ μπαγκάζ του δεκαεξαβάλβιδού μας...

Τον συναντήσαμε στο διαμέρισμά του στην Αραχώβης, όπου μένει και δημιουργεί. Μας πέρασε κατευθείαν στο κυρίως δωμάτιο, ελλείψει άλλου, μας κέρασε βανίλια υποβρύχιο, «τη σπεσιαλιτέ του», όπως λέει χαριτολογώντας, που την έχει βαφτίσει μάλιστα «νάρκη»! «Να σας προσφέρω μια “νάρκη”;» είπε κι έτσι ξεκίνησε η κουβέντα μας...

1. «Παρά την κοτσίδα που τρέφω, δεν έχω τα κότσια, ομολογώ, να παραβγώ την Αλίκη στη χώρα των τραυμάτων, στην οποία αμφότεροι προσπαθούμε να κλέψουμε την παράσταση. Εγώ πασχίζω να προσανατολιστώ με τα γυαλιά - τέρατα της Αριστεράς που με στραβώνουν κι εκείνη, με τον κατινίστικο τσαμπουκά της, να κερδίσει τη λίφτινγκ-αιωνιότητα, παίρνοντας στο λαιμό της χιλιάδες Ελληνόπουλες, που σύρονται στα σκλαβοπάζαρα της Ευρώπης. Όσο για την Επίδαυρο, δεν την έχω και σε μεγάλη υπόληψη! Στην αρχαιότητα ήταν κάτι όπως τα σημερινά θέατρα στη λεωφόρο Αλεξάνδρας. Η μοναδική μου φιλοδοξία είναι να κατευνάσω το άγχος και την αυτοκαταστροφική μου μανία».

2. «Το χιούμορ σας με αφήνει ασυγκίνητο. Ζούμε στην εποχή της κατάρρευσης των συμβόλων και το “sex symbol” του 2000 είναι το προφυλακτικό. Ο πλαστικός έρωτας, το πλαστικό φαγητό, η πλαστική ζωή μας γενικά είναι η εκδίκηση του Πλάστη για την αμαρτωλή μας περιφρόνηση στη φύση και για το τραγικό λάθος να την περιορίσουμε ανάμεσα στα μπούτια μας για προσωπική χρήση. Ο σκοπός της τέχνης μου είναι να σαμποτάρει την ευκολία των βαρβάρων και κεντρίσει τους καταναλωτές συντρόφους μου να απεγκλωβιστούν από την τηλεοπτική μαστούρα για σεξ και βία εξ αποστάσεως».

3. «Έχετε λάθος! Είναι η πλέον επισφαλής πηγή έμπνευσης, ο θάνατος του ποιητή, η κατάρα του καλλιτέχνη. Το καλό είναι ότι η επικαιρότητα μπάζει από παντού. Μην ξεχνάτε όμως ότι από τα παράθυρα, εκτός από τον ήλιο μπαίνουνε και οι κλέφτες. Καραδοκούν οι πάσης φύσεως έμποροι να εκμεταλλευτούν τις ανθρώπινες αδυναμίες. Τα πολιτικά γεγονότα με επηρεάζουν όσο πατάει η γάτα. Είμαι γατούλα της πολιτικής, μια πολιτικοποιημένη Βουγιουκλάκη».

4. «Θα τον δεχτώ τον κολακευτικό σας χαρακτηρισμό, αν και θα προτιμούσα κάτι πιο “άβαντ γκαρντ”. Στη μεταμοντέρνα εποχή που διανύουμε φιλοδοξώ να αναδείξω τη μεγαλοπρέπεια του μηδαμινού, την ποιητικότητα της αηδίας, την αγωγιμότητα του μαζοχισμού, τη σοφία του Σίσυφου, που χαραμίζεται στις κοσμικότητες του κάθε Κατσανέβα. Απαξιώ να κριτικάρω την τρέχουσα πολιτική τσαπατσουλιά, γιατί, αν το επιχειρούσα, θα απογοήτευα τους αναγνώστες σας. Οίκτο και συμπόνια αισθάνομαι για τους συναδέλφους πολιτικούς, όπως και για τους γονείς μου».

5. «Και ο τελευταίος σημειολόγος γνωρίζει ότι τίποτα δεν είναι αυτό που είναι, αλλά αυτό που φαίνεται. Ένα τηλεοπτικό ψέμα, ή ένα εφημεριδένιο τοιούτο, έχει τη σατανική δύναμη να ξεπερνάει την πραγματικότητα και να μεταμορφώνεται σε αληθινό γεγονός. Η δουλειά μου είναι να παίζω με την προς τα έξω εικόνα μου και να γυμνάζω με χαμαιλεοντισμούς την ψυχή μου. Σώμα και πνεύμα στις σωστές δόσεις σε μπουκάλι μολότωφ, που αντί για στουπί αναμμένο έχει ερωτικό SOS ξεθωριασμένο. Εγώ δεν είμαι εγώ, είμαι η εικόνα μου, που τη λατρεύω και την προσκυνώ!».

6. «Αυτό το “αντιπροσωπεύει” είναι βαριά κουβέντα. Η αντιπροσώπευση είναι το καρκίνωμα της κοινωνικής ζωής. Μια απρόσωπη μάζα κακοχυμένη σε κοινοβουλευτικά καλούπια, που παραμορφώνει τα πρόσωπα σε δημοκρατικούς μαϊμουδένιους πισινούς. Αν είχα τη δύναμη να επιβάλω ένα πασχαλινό γλέντι του γούστου μου θα απαγόρευα το σούβλισμα των αρνιών, θα σταματούσα αυτή την ανίερη αιματοχυσία των αγαθών προβάτων και θα υποχρέωνα κάθε οικογένεια να σφάζει την υστερική της μάνα, να τη θάβει, να λιπαίνεται το χώμα, να βγαίνει φρέσκο χορταράκι για να βοσκήσουν τα ζωντανά».

7. «Μου βάζετε δύσκολα, αλλά έχω ένα σκονάκι βυζαντινό κρυμμένο στα φλογισμένα μου μπατζάκια. Η Ελλάδα είναι η ιερή αγελάδα της Δύσης. Δεν τολμούν να την πειράξουνε οι βάρβαροι γιατί φοβούνται. Μπορεί να την ταΐζουνε ορμόνες και να κρεμάνε τα βυζιά της, αλλά σε μια δύσκολη ώρα στη φάτνη της θα καταφύγουν για να σωθούν. Τα χνώτα της Ελλάδας θα ζεστάνουν τον καινούργιο Μεσσία που, αυτή τη φορά, τη δεύτερη, δεν θα είναι τόσο καλός, όπως άλλωστε και όλα τα “νούμερο 2” και τα ρημέικ. Ασ’ τους να νομίζουνε ότι πολιτισμός είναι να φτιάχνουνε οδοντόκρεμες και αναψυκτικά που δεν παχαίνουν. Το παχουλό τους μυαλό μόνο στο GREEK SLIMMING CENTER μπορούν να το διορθώσουνε με απλές ασκήσεις μεταφυσικής».

8. «Τα φαινόμενα απατούν και το βουλευτιλίκι είναι σκέτη απάτη. Μ’ αρέσουν οι απάτες και θα το τολμούσα με τον κατάλληλο σπόνσορα. Η μοναδική απάτη που αντιπαθώ είναι αυτή που γίνεται σε βάρος της μνήμης. Είναι χειρότερο από το να ξενοκοιμάται η γυναίκα σου. Άμα ξεχάσεις π.χ. την πρόσφατη πολιτική ιστορία της Ελλάδας, μπορεί να σου βγει ο Καραμανλής εθνάρχης και να χάσουνε οι λέξεις το νόημά τους».

9. «Η γκόμενα του Διονύση Σαββόπουλου. Επίσης θα ήθελα να δηλώσω ότι έχω απεριόριστη εμπιστοσύνη στην ελληνική δικαιοσύνη».