Το Βήμα, 15/11/1987, σελ. 66
Σάτιρα στην πίστα
Της Άννας Βλαβιανού
ΣΤΑ ΣΤΕΚΙΑ της νυχτερινής ψυχαγωγίας η πολιτική και κοινωνική σάτιρα αντικατέστησαν το πολιτικό τραγούδι. Πρόκειται για ανανέωση των ηθών που ουσιαστικά ορίζει τον δρόμο των λαϊκών ακροατηρίων. Οι καλλιτέχνες, που άλλοτε κολάκευαν πάντα τους αγανακτισμένους, βλέπουν στο πρόσωπο του κάθε θεατή κι έναν αγανακτισμένο, για τον άλφα ή βήτα λόγο, πολίτη. Επειδή δεν βρίσκει τίποτα φτηνό ν’ αγοράσει, όπως υποστηρίζει ο Χάρρυ Κλυνν από τη σκηνή του «Ζυγού», ή επειδή δεν βρίσκει στέγη στην Αθήνα εξαιτίας «των τρομοκρατών που έχουν νοικιάσει τα πάντα και τα ’χουν κάνει γιάφκες...», όπως λέει ο Πάνος Χατζηκουτσέλης στο «Αχ... Μαρία».
Στην Αθήνα της νύχτας λοιπόν το χιούμορ των καλλιτεχνών που εμπνέονται από την πραγματικότητα παρουσιάζει μπροστά σ’ ένα ετερογενές κοινό συμπυκνωμένα όλα αυτά που απασχολούν – στα αστεία ή στα σοβαρά – την ελληνική κοινωνία. Δηλαδή: αρχαία ελληνικά, Τσιτσιολίνα, εκκλησιαστική περιουσία, λατινογενή τραγούδια, ΠΑΣΟΚ κ.ά.
Τα μηνύματα δεν είναι περίπλοκα, ούτε υπαινικτικά. Έτσι «πωλούνται» εύκολα στον συνήθως βιαστικό θεατή. Τα τελευταία χρόνια το κοινό έχει αναθέσει στον καλλιτέχνη την υποχρέωση να το βγάζει από τη ρουτίνα, και αυτό ακριβώς φιλοδοξούν αυτοί οι χώροι. Το φετινό, όμως, πρόγραμμα του Τζίμη Πανούση στο «Μετρό» επικεντρώνεται στο γλωσσικό πρόβλημα. «Μετά από πολύχρονες μελέτες κατέληξα στο συμπέρασμα ότι πρέπει να διατηρήσουμε τις πατροπαράδοτες ελληνικές βωμολοχίες πάση θυσία...».
Το χιούμορ, όμως, εκτός του ότι είναι ένα «ιαματικό λουτρό» το οποίο συστήνει η βιομηχανία της διασκέδασης, είναι και ένα δύσκολο εμπόρευμα. Αν δεν γελάς από ευτυχία, τότε γελάς γιατί κοροϊδεύεσαι. «Το κοινό που γελάει είναι μια παρωδία της ανθρωπότητας», υποστηρίζει ένας σύγχρονος αναλυτής. Κοροϊδεύει, λοιπόν, τη γλώσσα μας ο Πανούσης και το κοινό συγκατανεύει γελώντας:
«Ένα κύκνειο άσμα διδακτικό θέλω να τραγουδήσω. Θέλω να τραγουδήσω για το χαμό, η λαλιά μου πεθαίνει. Τις χαρές και τις λύπες τις έχω εδώ μα στη γλώσσα δε βγαίνει. Απ’ τον Αριστοφάνη και το Σουρή τώρα στη Δυναστεία, δε γουστάρω να ζήσω κομπιουτερέ. Ψόφια γλώσσα... μονοσύλλαβες λέξεις αλλοδαπές άναρθρες αγγλικούρες. Γκόου χόουμ κουφάλες κατακτητές, εδώ είναι Ελλάδα, ανατολή, είμαστε όλοι αραπάδες, τσιγγάνοι, γύφτοι, μοϊκανοί...».
Αλλά και ο «πολυμήχανος φαντάρος» Πανούσης απειλεί: «Το πρόγραμμα βρίθει καταγγελιών και πολεμικών ανακοινωθέντων. Ο πελάτης ακροατής μαθαίνει για τη στράτευση του Κηλαηδόνη στη Μυτιλήνη με την ειδικότητα του γαργαλιευτή, για την προέλαση του Σαββόπουλου στους Αγίους Σαράντα και για το σκάνδαλο της τοποθετήσεως του Μητσοτάκη σε γραφείο του Πενταγώνου, επειδή είχε γλείψιμο την Αλίκη...».