ΓΥΝΑΙΚΑ, τ. 884, 28/12/1983, σ. 32–33

Τζίμης Πανούσης

Μ' έχουν στόχο, γιατί κάνω κριτική

Της Κατερίνας Παπαγεωργίου

Πηγαίνοντας να συναντήσω τον Τζίμη Πανούση, είχα πολλούς ενδοιασμούς. Ο Τζιμάκος των Μουσικών Ταξιαρχιών με τις τιράντες του, τα μακριά ως τους ώμους μαλλιά και τα αθυρόστομα τραγούδια του, ο Δράκουλας των Εξαρχείων στο ομώνυμο φιλμ κι ο συνθέτης του Ντίσκο τσουτσούνι τι θα μπορούσε να πει που θα δημοσιευόταν χωρίς το πρόβλημα της λογοκρισίας;

Η πραγματικότητα όμως ήταν εντελώς διαφορετική. Τα είπαμε με τις ώρες, χωρίς πολλά απ' αυτά που νόμιζα πως θα διάνθιζαν τη συνέντευξή του. Στην αρχή μου μιλούσε επιφυλακτικά, καθισμένος σε μια πολυθρόνα σε στυλ Εμανουέλας!

«Με έχουν στόχο», μου λέει, «και γι' αυτό η Επιτροπή Λογοκρισίας του υπουργείου Προεδρίας απαγόρευσε την κυκλοφορία του δεύτερου δίσκου μου, με τη δικαιολογία πως οι στίχοι των τραγουδιών είναι άσεμνοι και πως ορισμένα αναφέρονται σε ναρκωτικά, πράγμα που τιμωρείται ποινικώς, απ' ό,τι μου λένε, επικαλούμενοι νόμους που το ΠΑΣΟΚ έχει καταργήσει!

Λέει σ' ένα τραγούδι του:

«Αν δεν υπήρχαν οι Κνίτες κι η πρωίνη, αν η γιαγιά μου δηλαδή είχε ρουλεμάν, θα ήτανε πατίνι!
Δουλειά κι οικογένεια και πράσινη γραβάτα, κι ο άλλος αναρχοροκάς με ύφος χασικλή, για κοίτα πώς ανέβηκαν στην πλάτη μας, ρε μάγκα και θέλουν να μας βάλουν φυλακή».

«Στην πραγματικότητα, με κόψανε», συνεχίζει, «γιατί κάνω κριτική στο ΠΑΣΟΚ κι αυτή η κριτική δεν έρχεται απ' τα δεξιά, αλλά απ' τα αριστερά κι αυτό είναι πολύ σημαντικό. Υπάρχει βέβαια αυτή η καραμέλα πως οτιδήποτε λες εναντίον του ΠΑΣΟΚ παίζεις το παιχνίδι της δεξιάς».

—Εσύ, πολιτικά, πού βρίσκεσαι;

—Το μόνο σίγουρο είναι πως είμαι αντιφασίστας. Θα ήθελα να φτάσουμε σ' ένα σημείο, όπου να μπορώ να λέω τη γνώμη μου, καθώς κι ο κάθε άλλος να μπορεί να λέει τη δική του, χωρίς να έχουμε ανάγκη απ' την προστασία του κυρίου Μαρούδα. Και να καταλάβουμε πως το θέμα δεν είναι τώρα με το ΠΑΣΟΚ, να μπουν «καλοί» στην Επιτροπή λογοκρισίας στίχων, γιατί με τη δεξιά ήταν οι «κακοί». Είναι σαν να μιλάμε για καλό και κακό καρκίνο!

—Αμφισβητείς πως οι στίχοι των τραγουδιών σου είναι πολύ τολμηροί;

—Κοίτα, ο δεύτερος δίσκος μου, που τον κόψανε αλλά, παρ' όλα αυτά, θα κυκλοφορήσει, λέγεται Γαμάτε, γιατί χανόμαστε. Τι πιο ανόητο, άνισο αλλά κι άδικο να παίρνουν τα τραγούδια, σαν αυτά να κυριολεκτούν! Είναι σαν να κατηγορούν τον Ελύτη πως ούτε το χελιδόνι είναι ένα, ούτε η άνοιξη είναι είδος διατίμησης! Αναφέρομαι βέβαια στο τραγούδι Ένα το χελιδόνι. Ας υπήρχε ποινική δίωξη, αλλά όχι λογοκρισία. Άλλωστε αυτός που θα πάει ν' αγοράσει τον δίσκο θα ξέρει από πριν τι πρόκειται ν' ακούσει, ας υπάρχει λοιπόν προστασία της ελεύθερης έκφρασης. Θα δει και το εξώφυλλο που στον πρώτο μας δίσκο ήταν μια ολόγυμνη, πολύ χοντρή γυναίκα. Δεν θα την πάθει. Κι είναι βέβαια και κάτι άλλο που πιστεύω. Το ν' αναφέρεσαι στη σεξουαλική πράξη στα τραγούδια σου δεν είναι κακό. Μόνο ένας ανώμαλος θα μπορούσε να σοκαριστεί, ακούγοντας κάτι για την πράξη που τον έφερε στη ζωή ή του δίνει ευχαρίστηση! Άλλωστε, υπάρχουν ξένα τραγούδια, που ακούμε καθημερινά από ραδιόφωνο και τηλεόραση, με στίχους πολύ πιο τολμηρούς απ' τους δικούς μου. Ακόμα κι ο Σαββόπουλος, σ' ένα του τραγούδι, λέει ό,τι κι εγώ, αλλά κανείς δεν του απαγόρευσε τον δίσκο.

—Όλες αυτές οι απαγορεύσεις λειτουργούν πολύ διαφημιστικά στην περίπτωσή σου...

—Ποιος λέει όχι! Όλα είναι μέσα στο κόλπο, κι οι συνεντεύξεις και οι υπερβολές και οι ανακρίβειες! Μήπως δεν έγραψαν πως οι Μουσικές Ταξιαρχίες βίασαν κάποιον στην Καρδίτσα; Έχουμε δημιουργήσει μιαν ατμόσφαιρα που λειτουργεί. Άλλοι νομίζουν πως είμαστε βωμολόχοι κι άλλοι πως προκαλούμε σκάνδαλα.

—Τις καλλιεργείτε αυτές τις εντυπώσεις;

—Έχουμε δημιουργήσει σκάνδαλο, υπό την έννοια ότι λέμε πως θέλουμε να παίξουμε στη μουσική τον ρόλο που παίζει ο Γκουσγκούνης στον κινηματογράφο. Τον Γκουσγκούνη, βέβαια, τον συμπαθώ κι ελπίζω να είναι καλύτερος από μένα. Με όλα αυτά πάντως, είμαστε συνέχεια στην κόψη του ξυραφιού. Γιατί, ναι μεν γινόμαστε γνωστοί κι έτσι πουλάμε, απ' την άλλη όμως πώς θα κυκλοφορήσει η δουλειά μας, όταν οι άνωθεν μας κόβουν τον δίσκο κι όταν μας έχουν σταμπάρει κι είναι ήδη προδιατεθειμένοι απέναντί μας σε οτιδήποτε κι αν τους παρουσιάσουμε; Κατά τα άλλα, μ' αρέσει να είμαι προκλητικός, να δημιουργώ αναταραχή! Αλλά θέλω να το τονίσω. Το να βγάλεις αφίσα το κεφάλι σου, διαφημίζοντας την ταινία στην οποία πρωταγωνιστείς, όπως έκανα εγώ με τον Δράκουλα των Εξαρχείων, αυτή τη μάπα, το πληρώνεις πολύ ακριβά. Είναι φοβερή δουλειά το να σε σταματούν στο δρόμο και να έχουν μια εντελώς εσφαλμένη εντύπωση για σένα. Κατάλαβες δηλαδή, ο καθένας νομίζει πως επειδή βρίζω και τραγουδάω τολμηρά, έτσι θα είμαι και στην προσωπική μου ζωή.

—Είναι λάθος κάτι τέτοιο;

—Και βέβαια! Γι' αυτό και η διασημότητα είναι ενοχλητική, αν και, παρ' όλα αυτά, το να δημιουργείς καταστάσεις έχει ενδιαφέρον! Αλλά εγώ δεν βρίζω ποτέ στην ιδιωτική μου ζωή, δεν είναι το στυλ μου. Και να σου πω κάτι; Όταν τραγουδάω μπροστά στο κοινό, λέγοντας πολύ τολμηρούς στίχους, είναι σαν να κάνω ψυχανάλυση. Βγάζω τα εσώρουχά μου, καθώς με καλύπτουν τα φώτα, οι προβολείς, τα μικρόφωνα, ο κόσμος... Λειτουργώ διαφορετικά.

—Έχεις δηλώσει πως είσαι ενταγμένος στη ροκ μουσική. Πώς τη βλέπεις στον ελληνικό χώρο;

—Γύφτικη. Αυτό που με απογοητεύει είναι πως ό,τι γίνεται σήμερα εδώ, έχει γίνει στην Αμερική πριν δέκα χρόνια. Και πως ο Έλληνας, που έρχεται ν' ακούσει τη μουσική μου, δεν μασάει. Απ' τη μια σου φαίνεται ευκολόπιστος σ' ό,τι του λες απ' το μικρόφωνο, κι απ' την άλλη έχει μέσα του την αμφιβολία. Πάντως, παίζουμε ροκ γιατί είναι η αμφισβήτηση του καθιερωμένου. Είναι μια επίθεση στην κατεστημένη νοοτροπία, όπως και το να φοράμε ένα σκουλαρίκι και ν' αφήνουμε τα μαλλιά μας μακριά. Θα σου πω και μια αποκλειστική είδηση. Ίσως οι Μουσικές Ταξιαρχίες συνεργασθούν με τη Χριστίνα Ωνάση. Είναι γνωστή της πεθεράς μου και θα της πω να τραγουδήσει μαζί μας στον καινούργιο μας δίσκο. Έχει μια φωνή μπάσα, φοβερή, τίποτα δεν πιάνει μπροστά της η Αλεξίου! Κατά το Πάσχα, λέμε να δώσουμε στο Σκορπιό και μια συναυλία, έτσι χολυγουντιανή όπως τα ολυμπιακά στάδια κι οι Βουλιαγμένες (εμείς γιατί να μένουμε πίσω), μ' έναν μόνο καλεσμένο, τη Χριστίνα! Αργότερα θα κάνουμε κι ένα Λούτσα μπητς πάρτυ.

—Και τώρα τον χειμώνα πού θα τραγουδήσετε;

—Μπορεί να 'κλεισαν τα κέντρα στην Πλάκα, αλλά δεν θα χαθούμε. Πήραμε ένα εστιατόριο στον Χολαργό (Μεσογείων 257), το ονομάσαμε Κέντρο Κουλτούρας και Κατανάλωσης, όπου εγώ θα τραγουδώ με φουστανέλα και Λακόστ, και τα μέλη του συγκροτήματος με αερόμπικ στολή! Το πρόγραμμα θα είναι τουριστικό, μόνο για τους τουρίστες και για τους Έλληνες που αισθάνονται σαν τουρίστες! Θα υπάρχει ταυτόχρονη μεταγλώττιση των στίχων στις γλώσσες της ΕΟΚ και θα σερβίρουμε κεφτεδάκια και παραδοσιακά φαγητά.

Ο Τζίμης δούλευε μια εποχή στην Τράπεζα, αλλά η όλη υπόθεση του έφερνε αλλεργία, «πρήστηκε» και τα παράτησε. Τότε, είχε μόλις τελειώσει το Πανεπιστήμιο. Αναμίχθηκε με θεατρικούς ομίλους, κατόπιν με μια ρεμπέτικη κομπανία. Πριν από επτά χρόνια έκανε τις Μουσικές Ταξιαρχίες. Ο πρώτος τους δίσκος πήρε 50 μηνύσεις! Τώρα ετοιμάζει τον δεύτερο, που θα τον κυκλοφορήσει παρά την «απαγόρευση». «Ας με πάνε στα δικαστήρια», μου λέει «εκεί θα βρω το δίκιο μου. Έτσι έγινε άλλωστε και με τον πρώτο μου δίσκο. Στο μεταξύ θα γυρίσω άλλες δυο ταινίες, ενώ ήδη τελείωσα κι ένα βιβλίο. Γράφω και σενάρια, τι νομίζεις πως κάνω όλο το πρωί που είμαι στο σπίτι; Αλλά, βαρέθηκα να τρέχω στα δικαστήρια, ξοδεύω και τόσα λεφτά! Καλή η διαφήμιση δεν λέω, αλλά αυτό το πήγαινε έλα με κουράζει, άδικο έχω;»

Φωτογραφίες: Γιάννης Στυλιανού