Ήχος & Hi-Fi, τεύχος 107, 02/1982
ΜΙΑ ΔΙΚΗ ΡΟΚ
Αθωώθηκαν οι Μουσικές Ταξιαρχίες στη δίκη που έγινε στο τριμελές εφετείο Λάρισας στις 12 Ιανουάριου. Οι κατηγορίες ήταν: περιύβριση αρχής, εξύβριση προσώπου και βλασφημία. Κατηγορούμενοι οί: Δημήτρης Πανούσης (14 μήνες φυλακή), Βαγγέλης Βέκιος (8 μήνες), Γιάννης Δρόλαπας (8 μ.), Βαγγέλης Σβάρνας (8 μ.), Δημήτρης Δασκαλοθανάσης (8 μ.), και η Τζούλια Καστραβέλη (8 μήνες, που δεν είναι στο συγκρότημα, αλλά... χόρευε στη σκηνή). Παραθέτουμε άποσπάσματα από τις ομιλίες τού εισαγγελέα και ένός άπό τούς δικηγόρους ύπεράσπισης, που ήταν κατά τη γνώμη μας σημεία της δίκης με γενικότερο ενδιαφέρον.
ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ
...Έχουμε λοιπόν απέναντι μας έναν όχλο από πέντε νέους άνθρώπους και μιά δεσποινίδα (κυρία, τί είναι), οί όποιοι άρπαξαν άπό ένα μουσικό όργανο στά χέρια τους, έβάτττισαν τούς εαυτούς τους καλλιτέχνες, έβάπτισαν τό συγκρότημά τους Μουσικές Ταξιαρχίες, και στή συνέχεια φτάσανε στήν Καρδίτσα κάποια μέρα γιά νά έπιδοθούν μέ περισσή ζηλοτυπία στή μουσική και καλλιτεχνική τέρψη ένός διψασμένου γιά ένα καλλιτεχνικό θέαμα και άκρόαμα κοινού. Στό σημείο αύτό θά ήθελα νά κάνω μία παρένθεση: Όποιος παίζει ένα όποιοδήποτε μουσικό όργανο κατά τή γνώμη του, δέν είναι υποχρεωτικά και καλλιτέχνης. Όποιος άνεβαίνει σ’ έναπαλκο- σένικο και κουνιέται και λυκνίζεται έπιδεικτικά δέν είναι ύποχρεωτικά και καλλιτέχνης. Διότι, μέτήν έννοια αυτή θά μπορούσε κανένας νά πει, ότι και ό συμπαθής εκείνος τύπος πού περιφέρεται στις παρυφές τών πόλεων σέρνοντας άπό τή μύτη τό χαριτωμένο ζώο, τήν αρκούδα, και παίζει ντέφι, πίπιζα ή νταούλι, ή δέν ξέρω τί άλλο όργανο, θά έπρεπε νά πούμε ότι είναι κι αύτός καλλιτέχνης. Ή θά έπρεπε και ό πίθηκος και ό χιμπατζής, πού είναι εγκλωβισμένος στά ζωολογικά πάρκα, στάτσίρκα, και πολλές φορές κάνει λυκνίσματα και επιδείξεις αναιδείς μπροστά στό περαστικό κοινό, έπρεπε νά πούμε ότι κι αύτός κάνει τέχνη, είναι καλλιτέχνης. Κλείνοντας τήν παρένθεση, έπανέρχομαι στά (σημ: κάποια λέξη πού δέν άκούστηκε καλά) σημεία τής ύποθέσεως: Προανάγγειλαν οί παρόντες κατηγορούμενοι τό «μουσικό» γεγονός πού έπρόκειτο νά δώσουν πρός τέρψιν τού Καρδιτσιώτικου κοινού. Συνέκλεισε τήν αίθουσα τού κινηματογράφου «Γαλαξίας» εύάριθμο νούμερο άνθρώπευν μέ προέχουσα ποσοστιαία συμμετοχή τούς νέους. Καί τότε ξαφνικά οί κατηγορούμενοι βάλαν σέ λειτουργία τό μηχανισμό τής ψυχορύπανσης. 'Εκείνο τό όποιο έγινε στήν αίθουσα τού «Γαλαξία» δέν ήταν μουσική έκδήλωση. Ήταν ένα ρεσιτάλ βωμολοχίας και χυδαιολογίας.
Ακούστηκαν τραγούδια μέ περιεχόμενο όλότελα ευτελές. Ακούστηκαν τραγούδια μέ περιεχόμενο και άτμόσφαιρα χαμαιτυπείου και καταγωγείου. Ακούστηκαν τραγούδια πού τό περιεχόμενό τους τραυματίζει τήν άνθρώπινη άξιοπρέπεια. Προσβάλλει τήν άνθρώπινη νοημοσύνη... ...Ισχυρίστηκαν οί κατηγορούμενοι ότι κάνουν τέχνη και ότι τά τραγούδια πού ειπώθηκαν στον κρίσιμο χρόνο / τόπο ήταν τραγούδια διαμαρτυρίας, τραγούδια εκτόνωσης και κάπως έτσι. Τώρα τό ποιος έκτονούται και ποιος φορτίζεται, τό ποιος διαμαρτύρεται, έναντίον ποιου διαμαρτύρεται, άλλά και ποιος πρέπει νά διαμαρτύρεται και έναντίον ποιου πρέπει νά διαμαρτύρεται είναι ένα συζητήσιμο θέμα. Καί έν πάσει περιπτώσει στό ερώτημα αύτό δέ θά ύπάρξει απάντηση άπό τής έδρας αυτής, άλλά σκόπιμα θά άφεθεί μετέωρο... θά πώ όμως κάτι άλλο: Έγραψαν πρό καιρού οί έφημερίδες όλης τής χώρας, είπαν όλα τά μέσα τής μαζικής ένημέ- ρωσης, ότι στήν Αθήνα μερικές έκατοντάδες νέων συναντηθήκανε σέ κάποια αίθουσα στή Ν. Φιλαδέλφεια, είναι οί περίφημοι ροκάδεςτής Ν. Φιλαδέλφειας, όπως εύστοχα τούς άπο- κάλεσε ή δημοσιογραφική πένα, μαζευτήκανε λοιπόν αύτές οί έκατοντά- δες τών νέων ροκάδων σέ κάποια αίθουσα τής Ν. Φιλαδέλφειας και ύστερα άπό τό κατάλληλο μπόλιασμα, άπό τό ντοπάρισμα τής μουσικής ρόκ, ή όποια σημειωτέον δέν ήταν διανθισμένη μέ τήν ένεργή ιδεολογία τής συγκεκριμένης παραστάσεως πού έγινε στήν Καρδίτσα. Μετά οί νέοι ξεχύθηκαν, μάς είπαν τά μέσα τής μαζικής ενημέρωσης, στούς δρόμους τής Φιλαδέλφειας όπου μέ ξύλα, μέ ρόπαλα, μέ λοστούς, μέ πέτρες, έσπασαν καταστήματα, κατέστρεψαν αυτοκίνητα, έβαλαν φωτιές και έκαναν ένα σωρό καταστροφές. ...Νομίζω ότι οποιοσδήποτε άσχολεί- ται μέ τήν τέχνη δέν μπορεί, δέν έχει δικαίωμα έν όνόματι τού ρεαλισμού, έν όνόματι τής άληθινότητας, έν όνό- ματι τού προοδευτισμού, έν όνόματι τής πνευματικής έλευθερίας, νά παραβλέπει συναισθήματα τά όποια ό μέσος σημερινός άνθρωπος έχει. Δέν μπορεί έν όνόματι αύτών τών όρων πού άνέφερα ό οποιοσδήποτε άσχολείται μέ τήν τέχνη νά προσβάλλει τις άρχές, τις καθιεωρμένες έξουσίες, δέν μπορεί νά προσβάλλει επαγγελματικές τάξεις, δέν μπορεί νά χυδαιολογεί άσυνεπώς και άνεντίμως.
Υπάρχουν γεγονότα, ύπάρχουν πράγματα τά όποια είναι άληθινά. Δέν μπορεί ν' άμφισβητήσει κανένας τό ότι ύπάρχουν οργανικές λειτουργίες και διεργασίες πού είναι γνωστές στούς πάντες. Έν όνόματι λοιπόν ότι ύπάρχουν και γίνονται αύτές οί διεργασίες'θά πρέπει νά τις κάνουμε βούκινο και νά τις παρουσιάσουμε στόν κόσμο; Πώς θά αισθανόταν κάποιος άπό τούς κατηγορούμενους έάν μία άπ' αύτές τις βιολογικές του διεργασίες έφωτογράφιζε ή άπεικόνιζε κατά κάποιον τρόπο κάποιος άλλος και τήν παρουσίαζε στό κοινό; Δέν αισθάνεται ότι ύπάρχουν κι ορισμένα όρια πού πρέπει νά σταματάει ή έλευ- θερία τής τέχνης, ή ελευθερία τής δράσης τής καλλιτεχνικής;....
ΚΑΠΟΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΑΡΙΣΑ ΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΘΗΚΕ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΤΙΓΜΗ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ
...Έχουν γραφτεί τόσα κατά καιρούς, και έχουν άπασχολήσει κοινωνιολόγους τής τέχνης... και έχει ειπωθεί συγκεκριμένα ότι, έάν ξεφύγει λίγο άπό τόν καλλιτέχνη τό χέρι ή ή λαλιά και χάριν έλευθεριότητος δημιουργήσει κάτι, δέν χάθηκε ό κόσμος. Έάν όμως τού κόψεις τό χέρι και τού φιμώσεις τή γλώσσα, τότε αίρέτω ό πολιτισμός κύριοι. Διότι πράγματι μέσα στήν άέναη πορεία πού γεννιούνται οί πολιτισμοί, άλίμονο στις χώρες πού θέλουν νά φυμώσουν αύτό πού λέγεται έλευθερία στήν έκφραση. Τόχουν πληρώσει πολλές φορές, είναι πολιτισμοί πού χάθηκαν και αναρωτιόμαστε σήμερα «γιατί» χάθηκε ό άρχαίος έλληνικός πολιτισμός. Σά νά μήν ξέρουμε ότι ό έβραϊσμός τής έποχής έκείνης είναι έκείνος πού έφύμωσετό ελεύθερο έλληνικό πνεύμα, και ότι έπεκοάτησε διά μέσου τής έπισήμου έκκλησίας και θέλησε νά φυμώσει τόσο πολύ τό άρχαίο έλληνικό πνεύμα, έοστε νά φτάνουμε στό άλλο άκρον τότε και νά κατακρημνίζονται οί άρχαίοι ναοί, και νά φθάνουμε νά λέμε ότι ό Ίουλιανός ύπήρξε ό παραβάτης. Άλλά άς σταματήσουμε μέχρις έδώ... ...Δέν είναι σωστό αύτό πού είπε ό κύριος εισαγγελεύς. Είναι δυνατόν νά προσομοιάσουμε ή νά κάνουμε κάποιον παραλληλισμό τών ανθρώπων αύτών οί όποιοι άνεβαίνουν έπάνω και χρησιμοποιούν τή μουσική ρόκ, τή μουσική αύτή πού κυριάρχησε κυρίως στή δεκαετία τού '60 στήν Αμερική, μέσα στό κλίμα έκείνο τής άμφι- σβήτησης πού ξαπλώθηκε σ’ ολόκληρο τόν κόσμο, τόσο πού σήμερα νά τραγουδιέται, γιατί χωρίς τό τραγούδι τού ρόκ δέν μπορεί νά γίνει διαδήλωση φιλειρηνική στήν Εύρώπη, είναι δυνατόν νά κάνουμε τέτοιες συγκρίσεις; Καί άν θελήσουμε νά τις κάνουμε, άλλού πρέπει νά ψάξουμετή ρίζα, γιατί αύτά τά παιδιά έκφράζονται μόνο μ’ αύτόν τόν τρόπο σήμερα. Γιά νά σοκάρουνε τό κατεστημένο όπως συνηθίζεται νά λέγεται; Όχι, άλλά άπλώς γιά νά έκφραστούν και νά έκτονωθούν οί ίδιοι. Ξέρετε ότι αύτή ή μουσική είναι έκείνη ή όποια σήμερα κυριαρχεί σάν ρυθμός τής έποχής μας και σήμερα στήν Έλλάδατραγου- διέται τό ρόκ και χορεύεται τό ρόκ, όχι μονάχα όπως χορευόταν τότε, άλλά μ’ αύτούς τούς συνειρμούς και μ’ αύτές τις διαθέσεις, ακριβώς γιά νά έκφράσει τή νεολαία μας, ή όποια τί, κύριοι, θέλετε νά περιμένει άπό έκείνη τήν ποίηση τήν παλιά, τί νά τής δώσει τή στιγμή κατά τήν όποια είναι 10.000 νεκροί στή Γουατεμάλα; Ο Γιαρουζέλσκι κάνει στρατιωτικό νόμο. Καί αύτό τό παιδί σαρκάζει... Κοροϊδεύει, σαρκάζει, ειρωνεύεται και καλά κάνει κύριοι...
...Αύτός ό άνθρωπος έκφράζεται μέ έναν νεώτερο τρόπο τόν όποιο έμείς δέν μπορούμε ούτε νά έπιδοκιμάσου- με ούτε νά άποδοκιμάσουμε. Πρέπει όμωςνά ένδιαφερθούμενάδούμεγια- τί. Τό γιατί ποιος άπό μάς κύριε εί- σαγγελεύ θέλησε νά τό άναζητήσει βαθύτερα;...
...Το τραγούδι είναι μιά έκφραση πολιτιστική καθαρά. Είναι μιά έκφραση μέσα άπ’ τή ζωή μας. Εάν παιρνάει μαζί και ορισμένες εκφράσεις οί όποιες άποτελούν μιά έντονη κριτική αύτήςτής κοινωνίας ή όποια τόν τορ- πιλλίζει τό νέο, τό νέο πού άσφυκτιά, τό νέο πού δέχεται ότι ύπάρχει τϊυρη- νικός όλεθρος σάν έπι κείμενος κίνδυνος άνά πάσα στιγμή, τό νέο πού κατεβαίνει στό πεζοδρόμιο στήν Εύρώπη και ζητάει νά σταματήσουν και οί μέν και οί δέ. Έάν λοιπόν εκφραστεί έντονότερα, θά πούμε «αίρέτω ό νέος αύτός»;...
Την επιλογή των κειμένων από τα πρακτικά της δίκης έκανε ο Νίκος Πολίτης