Μουσική, τεύχος 103, Ιούνιος 1986, σελ. 56-57
ΤΖΙΜΗΣ ΠΑΝΟΥΣΗΣ
«Κάγκελα Παντού»
Αν ο κύριος Πανούσης είχε ποτέ σαν όνειρο να κυκλοφορήσει ένα δίσκο που θα κάνει τους κάθε λογής συντηρητικούς αστούς να εξαπολύουν δημόσια τις βρισιές τους ενώ αργότερα θα χασκογελάγανε λέγοντας «βρε του κερατά πως τα λέει!», με το «Κάγκελα παντού» τα κατάφερε. Και βέβαια, δεν είναι και λίγο να έχεις με το μέρος σου όλους αυτούς που κάποτε η μοναδική τους ασχολία ήταν να σου κάνουνε μηνύσεις, είναι όμως τόσο σημαντικό ώστε να αντικαταστήσει τον αφοπλισμό σου σαν καλλιτέχνη;
Καλλιτέχνη... Ίσως αυτή η λέξη να μην έχει πια και πολύ νόημα για τον Πανούση, ίσως να μην είχε και ποτέ. Το γεγονός είναι ότι ο Πανούσης είναι πλέον άοπλος, καλλιτέχνης ή όχι. Δεν έχει στα χέρια του αυτό που κάποτε του έκανε σχεδόν άτρωτο. Τη δυνατότητα δηλαδή να διεισδύει μέσα στα γεγονότα και να ξεμπροστιάζει καταστάσεις και πρόσωπα που βαραίνουν —χωρίς ίσως να το ξέρουμε— τους εαυτούς μας. Τώρα τα γεγονότα τον ξεπερνάνε. Η άμυνά του έχει εξασθενήσει — βλέπετε κανείς δεν κερδίζει χωρίς ανταλλάγματα. Μπορεί η στιχουργική του να δίχαζε τις γνώμες για ό,τι αφορούσε την καλαισθησία της, αλλά σίγουρα «δάγκωνε» — και ας το πάρουμε χαμπάρι πως τώρα «γλύφει». Και φυσικά, είναι πια μόνος του. Όχι πια «Μουσικές Ταξιαρχίες», ούτε καν «Τζίμης Πανούσης και Μουσικές Ταξιαρχίες». ΤΖΙΜΗΣ ΠΑΝΟΥΣΗΣ. Σκέτο (και με κεφαλαία αν γίνεται παρακαλώ). Δεν χρειαζότανε βέβαια και ιδιαίτερη προσπάθεια για να καταλάβουμε ότι εκεί πηγαίνανε τα πράγματα, σε μια κατάσταση One Man Show δηλαδή, όμως το ερώτημα τώρα είναι: τι βγήκε τελικά απ’ όλα αυτά;
Λοιπόν, βγήκε ένας δίσκος — κωμωδία. Μια κωμωδία με πικρή γεύση, σχεδόν γραφική. Και ό,τι χειρότερο θα μπορούσε να συμβεί στον Πανούση είναι να καταντήσει γραφικός, με εκείνη ακριβώς τη γραφικότητα που έχουν αυτά τα αγαλματάκια με τους τεράστιους φαλλούς που πουλάμε στις τουρίστριες: ψιλοσοκάρουν, αλλά είναι ακίνδυνα. Το πρόβλημα του δίσκου είναι ότι, απλά, δεν λειτουργεί. Προκαλεί την αδράνεια αντί για τη δράση. Εφησυχάζει συνειδήσεις χρησιμοποιώντας τη λογική «τα είπαμε και ξεμπερδέψαμε». Και τελικά, αφομοιώνεται πανεύκολα, ακριβώς τη στιγμή που θα έπρεπε να στέκεται αγκάθι στο λαιμό (το κράτος έχει απορροφήσει τόσα, στον Πανούση θα κολλήσει;).
Βέβαια, δεν περιμέναμε και τίποτα παραπάνω, μόνο που δεν περιμέναμε και τα ίδια: ευκολοτραγούδιστες μουσικούλες για το γραφείο, το σπίτι, την εκδρομή, το γήπεδο.
Είπαμε: κάγκελα παντού (κι’ όταν λέμε παντού, εννοούμε παντού). Συν κάνα — δυο «σοβαρά» τραγουδάκια, να μη μας πάρουνε και για γελωτοποιούς δηλαδή. Συν το άψογο παίξιμο όλων των οργάνων από τον Βασίλη Γκίνο και τον Σπύρο Πάζιο. Συν ένα πράγματι όμορφο τραγούδι, το «Μάγισσα Μανούλα» (αλήθεια σημαίνει τίποτα το γεγονός ότι είναι παλιό;). Συν το προσεγμένο εξώφυλλο, ηχογράφηση κ.λ.π. Να που καμιά φορά συμβαίνει τόσα συν μαζί να κάνουν ένα μεγάλο πλην...
Έτσι λοιπόν, όλα είναι εντάξει παρ’ όλη τη φασαρία που προηγήθηκε: οι ακροατές είναι ικανοποιημένοι που θα μπορούν πλέον να ακούνε Ταξιαρχίες χωρίς τον φόβο της μητέρας τους, η εταιρία ήσυχη που δεν θα έχει κανένα πρόβλημα με τη λογοκρισία, το ραδιόφωνο ελεύθερο να παίζει τον δίσκο και ο Πανούσης ικανοποιημένος που θα πουλήσει. Άλλωστε είπαμε: Κάθε εμπόριο για καλό.